Yapay zekâ ile üretilen sahte görüntü ve ses kayıtlarında zarar iki yönlüdür: içerik hızla yayılır, buna karşılık delil aynı hızla kaybolur. Bu nedenle deepfake dosyalarında içeriğin kaldırılmasına yönelik başvuru ile ceza şikâyeti eş zamanlı yürütülmelidir. Rehber, TCK'nın 243-245. maddeleri, 5651 sayılı Kanun ve KVKK ekseninde ilerlemektedir.
Delilin Uçucu Olması Sorunu
Paylaşım silindiğinde yalnızca içerik değil, yayılma zinciri de kaybolur. Bu yüzden kaldırma talebinden önce içeriğin bulunduğu adres, paylaşım tarihi, hesap bilgileri ve etkileşim verileri kayıt altına alınmalıdır. Mümkünse içeriğin bulunduğu sayfanın tamamının, adres çubuğu görünecek biçimde kaydedilmesi yerinde olur.
- İçeriğin bulunduğu tam bağlantı adresi
- Paylaşan hesabın kullanıcı adı ve profil görüntüsü
- Paylaşım ve görüntülenme tarihleri
- İçeriğin başka mecralara taşındığını gösteren örnekler
İçeriğin Kaldırılması ve Erişimin Engellenmesi
5651 sayılı Kanun, kişilik hakkı ihlal edilen kişiye içeriğin çıkarılması ve erişimin engellenmesi için sulh ceza hâkimliğine başvurma imkânı tanır. Doğrudan içerik veya yer sağlayıcıya yapılan uyarı yolu ile hâkimliğe başvuru yolu birbirini dışlamaz; sonuç alınamadığında ikinci yol devreye girer. Talep dilekçesinde hangi bağlantı adresine ilişkin karar istendiğinin tek tek gösterilmesi, kararın uygulanabilirliği bakımından belirleyicidir.
Şikâyete Bağlı Suçlarda Altı Aylık Süre
Deepfake içerikler somut olaya göre farklı suç tiplerini gündeme getirebilir. Bunların bir kısmı resen soruşturulurken, hakaret veya özel hayatın gizliliğini ihlal gibi fiiller şikâyete bağlıdır. Şikâyete bağlı suçlarda fiilin ve failin öğrenilmesinden itibaren altı aylık süre işler; içeriğin kaldırılmasıyla sorunun bittiği düşünülerek beklenmesi, ceza yolunun kapanmasına yol açar.
Kişisel Veri ve Tazminat Boyutu
Kişinin yüzü ve sesi üzerinden üretilen içerikler kişisel veri niteliğindeki unsurları da barındırdığından, KVKK kapsamındaki başvuru ve şikâyet yolu ayrıca değerlendirilebilir. Bunun yanında kişilik hakkı ihlali nedeniyle manevi tazminat talebi bağımsız bir hukuk davası olarak açılır ve kendi zamanaşımına tabidir. Üç hattın tarihleri tek tabloda tutulmadığında, biri sürerken diğerinde süre dolabilir.
Kontrol Listesi
- İçerik kaldırılmadan önce kayıt altına alındı mı?
- Kaldırma talebinde bağlantı adresleri tek tek belirtildi mi?
- Şikâyete bağlı fiil varsa öğrenme tarihi belgelendi mi?
- Ceza, veri koruma ve tazminat hatları ayrı takip ediliyor mu?
Burada aktarılanlar genel bilgilendirme amaçlıdır ve içeriğin niteliğine göre uygulanacak hükümler değişir. İçeriğin yayılmaya devam ettiği durumlarda vakit kaybetmeden hukuki destek almanız, hem delil hem de süre bakımından koruyucu olur.