Yapay zekâyla üretilmiş sahte görüntü ve ses kayıtlarında zaman iki yönlü çalışır: içerik hızla yayılırken, aynı hızla silinip erişilemez hale de gelebilir. Bu rehber, deepfake vakalarında içerik kaldırma sürecini delil kaybı ve şikâyet süresi riski ekseninde ele alır.
İlk Saatlerde Yapılması Gereken Tespit
Kaldırma talebi gönderilir gönderilmez içerik erişime kapanabilir; bu, mağdur açısından iyi haber olsa da ispat açısından sorun yaratır. Bu yüzden sıralama önce delil, sonra kaldırma biçiminde kurulmalıdır. İçeriğin bulunduğu bağlantı adresi, yayın tarihi, hesap bilgisi, görüntülenme sayısı ve yorumlar; ekran görüntüsünün ötesinde, tarih bilgisini de taşıyacak biçimde kayda alınmalıdır. Mümkünse dosyanın kendisi indirilip özet değeriyle birlikte saklanmalıdır.
Paralel Yürüyen Üç Kanal
Deepfake vakalarında tek bir başvuru yolu yoktur ve bu yolların birbirini beklemesi gerekmez.
- Erişimin engellenmesi ve içeriğin çıkarılması yolu, 5651 çerçevesinde hızlı sonuç verebilen kanaldır.
- Kişisel verinin hukuka aykırı işlenmesi söz konusuysa KVKK kapsamında veri sorumlusuna başvuru gündeme gelir.
- Fiil suç oluşturuyorsa TCK kapsamında ceza soruşturması için şikâyet yoluna gidilir.
Şikâyete Bağlı Suçlarda Süre Riski
Deepfake içerikler çoğu zaman kişilik haklarına saldırı niteliğindeki fiillerle iç içedir ve bu fiillerin bir kısmı şikâyete bağlıdır. Şikâyet hakkı, failin ve fiilin öğrenilmesinden itibaren işleyen bir süreye tabidir. İçeriğin ne zaman görüldüğü belgelenmediğinde, bu sürenin çok daha önce başladığı ileri sürülebilir. Bu nedenle içeriğin ilk fark edildiği anın kaydı, dosyanın en değerli belgelerinden biridir.
Başvuru Dosyasında Bulunması Gerekenler
- İçeriğin tam bağlantı adresi ve tarih bilgisiyle alınmış kaydı
- İçeriğin sahte olduğunu gösteren karşılaştırma materyali; gerçek görüntü veya ses örnekleri
- Yayılma haritası: içeriğin paylaşıldığı diğer hesaplar ve platformlar
- Platforma yapılan bildirimler ve alınan otomatik yanıtların çıktısı
- Uğranılan somut zarara ilişkin belgeler; iş kaybı, iptal edilen sözleşme veya tedavi kayıtları
Kaldırma Sonrası Süreç
İçeriğin kaldırılması dosyayı kapatmaz. Aynı materyalin yeniden yüklenmesi olağandır; bu nedenle periyodik arama ve yeni bağlantılar için hızlı başvuru düzeni kurulmalıdır. Failin kim olduğunun belirlenmesi için istenecek trafik ve abone kayıtlarının talep zamanı da önemlidir; bu kayıtların saklama süreleri sınırlıdır ve geç yapılan talep sonuçsuz kalabilir.
Bu metin genel bir yol haritası sunar; içeriğin niteliği, yayıldığı platform ve mağdurun konumu değiştiğinde öncelikler de değişir. Somut olayda hızlı hareket etmek gerektiğinden, delillerinizi topladıktan hemen sonra bir hukukçuyla iletişime geçmeniz önerilir.