Phishing yöntemiyle ele geçirilen hesap bilgileri çoğu zaman birkaç saat içinde para çıkışına dönüşür; buna karşılık zararın hukuken talep edilebilmesi çok daha uzun bir hazırlık ister. Bu rehber, TCK'nın bilişim sistemlerine ilişkin 243-245. maddeleri, 5651 sayılı Kanun ve KVKK ekseninde, phishing kaynaklı tazminat talebinin süre yönünden riske girmemesi için gözden geçirilecek başlıkları sıralar.
Sürenin Kaynağı: Fiilin Değil, Öğrenmenin Tarihi
Haksız fiile dayanan taleplerde süre kural olarak zararın ve sorumlunun öğrenildiği andan itibaren işler. Phishing dosyalarında bu an tartışmalıdır: mağdur para çıkışını hesap özetinde günler sonra fark edebilir, sorumlunun kimliği ise ancak soruşturma ilerledikçe netleşir. Bu nedenle dosyanın ilk sayfasına, öğrenme anını gösteren somut belge konulmalıdır. Ayrıca sürenin zamanaşımı mı yoksa hak düşürücü nitelikte mi olduğu dayanılan hukuki sebebe göre değişir; ikisinin sonuçları aynı olmadığından talebin sebebi dilekçede açıkça seçilmelidir.
Delil Kaybolmadan Sabitlenecekler
- Sahte siteye yönlendiren SMS, e-posta veya bağlantının başlık bilgisiyle birlikte kaydı
- İşlem saatlerini gösteren banka hareket dökümü ve çağrı merkezi başvuru numarası
- Sahte sayfanın alan adı ve erişim tarihi bilgisi
- Cihazda zararlı yazılım şüphesi varsa cihazın bozulmadan muhafazası
- Kişisel verinin sızdığı düşünülen kuruma yapılan başvurunun tarihli örneği
Talebin Muhatabı Tek Değildir
Fiili gerçekleştiren kişi ceza soruşturmasının konusudur. Tazminat yönünden ise ödeme hizmeti sağlayıcısının güvenlik yükümlülüğü, verinin sızdığı kuruluşun KVKK kapsamındaki sorumluluğu ve içeriğin yayında kalması halinde 5651 kapsamındaki erişim engeli yolu ayrı ayrı değerlendirilir. Her muhatap bakımından süre farklı bir tarihten başlayabileceği için tek takvim yerine muhatap bazlı takvim tutmak daha güvenlidir.
Takvimi Erken Kapatan Yöntem
- Öğrenme tarihi belgeyle sabitlenir ve dosya kapağına yazılır.
- Ceza şikâyeti ile hukuki talep ayrı dosyalarda, tek takvim üzerinden izlenir.
- Soruşturma sonucu beklenirken tazminat süresinin dolmaması için ara kontrol tarihleri konulur.
- İçerik kaldırma gibi kısa süreli yollar öne alınır, uzun yollar geriye bırakılır.
Buradaki anlatım genel çerçeveyi göstermek içindir. Kullanılan ödeme kanalı, yöntemin niteliği ve mağdurun kendi özen yükümlülüğü sonucu doğrudan etkileyebilir; bu yüzden somut olayın bir hukukçuyla birlikte ele alınması yerinde olur.