Yapay zekâ ile üretilmiş sahte görüntü veya ses kayıtları, yayıldıkça zarar büyüyen bir ihlal türüdür. Bu dosyalarda kritik olan, hangi merciye önce gidileceğinin doğru sıralanmasıdır: içeriğin kaldırılması, failin tespiti ve tazminat talebi ayrı kanallarda ilerler. TCK'nın bilişim suçlarına ilişkin 243-245. maddeleri, 5651 sayılı Kanun ve KVKK ekseninde bu üç kanalı ayıralım.
Önce Delil, Sonra Kaldırma
Deepfake içeriğin kaldırılması hedeflenirken en sık yapılan hata, delil alınmadan bildirim yapılmasıdır. Platform içeriği kaldırdığında ceza dosyasında dayanılacak materyal de ortadan kalkabilir. Bu nedenle sıra şudur: içeriğin bulunduğu tam adres, yayın tarihi, hesap bilgileri ve etkileşim sayıları zaman damgalı biçimde kayıt altına alınır; mümkünse noter tespiti veya bilirkişi görüntü kaydı yaptırılır. Ancak bundan sonra kaldırma adımına geçilir.
Üç Ayrı Kanal, Üç Ayrı Merci
- Erişimin engellenmesi ve içeriğin çıkarılması: 5651 sayılı Kanun kapsamında sulh ceza hâkimliğine başvurulur; kişilik hakkı ihlali hâlinde doğrudan hâkimliğe gidilebileceği gibi içerik veya yer sağlayıcıya da başvurulabilir.
- Cezai soruşturma: içeriğin niteliğine göre hakaret, özel hayatın gizliliğini ihlal, müstehcenlik veya verilerin hukuka aykırı işlenmesi gündeme gelebilir; şikâyet cumhuriyet başsavcılığına yapılır.
- Kişisel veri boyutu: yüz ve ses verisi işlendiği için KVKK kapsamında veri sorumlusuna başvuru ve ardından Kurula şikâyet yolu ayrıca işletilebilir.
Sürelerin Neden Bu Kadar Sıkı Olduğu
Kişilik hakkı ihlaline dayalı erişim engelleme başvurularında kanun çok kısa karar ve uygulama süreleri öngörür; buna karşılık başvurucu açısından asıl risk şikâyete tabi suçlarda öğrenmeden itibaren işleyen şikâyet süresidir. İçeriğin ilk yayınlandığı tarih ile mağdurun öğrendiği tarih farklı olabilir; bu ikisinin belgelenmesi ileride "süresinde şikâyet" tartışmasının merkezinde yer alır. Ayrıca trafik kayıtlarının saklama süresi sınırlı olduğundan, failin tespiti için gereken talebin gecikmesi teknik olarak geri dönüşü olmayan bir kayıp doğurur.
Başvuru Dosyasında Bulunması Gerekenler
- İçeriğin tam bağlantı adresi ve arşiv kaydı
- Gerçek görüntü veya ses ile sahte içeriğin karşılaştırmalı sunumu
- Yayının yarattığı somut zararın kaydı: iş kaybı, tehdit mesajları, yaygınlaşma verisi
- Platforma yapılan bildirimin tarihi ve alınan yanıt
- Talebin kapsamı: yalnız ilgili bağlantı mı, aynı içeriğin tekrar yayınları mı
Deepfake dosyalarında teknik ve hukuki adımlar iç içe yürür. Yukarıdaki çerçeve genel bilgilendirme amaçlıdır; içeriğin türü ve yayıldığı mecra izlenecek yolu değiştirebileceğinden vakit kaybetmeden hukuki destek alınması yerinde olur.