Oltalama (phishing) saldırılarında mağduriyetin büyüklüğünü belirleyen şey çoğu zaman zararın miktarı değil, olayın fark edilmesinden sonraki ilk saatlerde atılan adımların sırasıdır. Para transferi zinciri hızlı ilerlediği için, suç duyurusu hazırlığı ile bankaya ve platforma yapılacak bildirimler eş zamanlı yürütülmelidir. Bu rehber, TCK'nın bilişim suçlarına ilişkin 243-245. maddeleri, 5651 sayılı Kanun ve KVKK çerçevesinde ilerlerken hangi noktalarda hak kaybı doğduğunu somutlaştırmaktadır.
Olayın Fark Edildiği İlk Saatler
Phishing dosyalarında en sık kaybedilen delil, saldırganın kullandığı sahte site ve mesaj içeriğidir. Bu içerikler kısa sürede yayından kaldırıldığından, ekran görüntüsü almak tek başına yeterli olmayabilir; bağlantı adresinin tam hâli, mesajın geldiği numara veya e-posta başlık bilgileri ve saat bilgisi birlikte kayıt altına alınmalıdır.
- Sahte bağlantının tam adresi ve yönlendirdiği sayfanın görüntüsü
- SMS, e-posta veya arama kaydının ham hâli ve geliş zamanı
- Hesap hareketleri ile işlem referans numaralarının dökümü
- Kartın veya hesabın bloke edildiği anın belgesi
Suç Duyurusu Dilekçesini Güçlendiren Unsurlar
Dilekçenin gücü, anlatımın kronolojik ve doğrulanabilir olmasından gelir. Olayın nasıl başladığı, hangi bilginin hangi yolla ele geçirildiği ve paranın hangi hesaplara aktarıldığı ayrı başlıklar hâlinde yazıldığında, soruşturma makamının talep edeceği kayıtlar da netleşir.
- Olayın zaman çizelgesi, saat bilgisiyle birlikte yazılır.
- Fiilin bilişim sistemine hukuka aykırı erişim mi, banka veya kredi kartının kötüye kullanılması mı olduğu ayrıca değerlendirilir.
- Para transferinin izlenmesi için hesap ve işlem bilgilerinin ilgili kurumlardan istenmesi talep edilir.
- Sahte siteye ilişkin kayıtların kaybolmadan temini için ivedi talep eklenir.
Şikâyet Süresi Neden Kritik?
Bilişim yoluyla işlenen fiillerin bir kısmı resen soruşturulurken, kişisel verilerin hukuka aykırı kullanımı ya da haberleşmenin gizliliği gibi bazı fiiller şikâyete bağlıdır. Şikâyete bağlı suçlarda fiilin ve failin öğrenilmesinden itibaren işleyen altı aylık süre kaçırıldığında, olayın esasına ilişkin haklılık tartışılmadan dosya kapanabilir. Failin sonradan belirlendiği hâllerde sürenin başlangıç anı ayrıca tartışılacağı için, öğrenme tarihini gösteren belgeler saklanmalıdır.
Banka ve Hizmet Sağlayıcıya Yönelik Paralel Hat
Ceza soruşturmasının yanında, işlemin iadesi ve sorumluluk tartışması için bankaya yapılan bildirimin tarihi belirleyicidir. Aynı şekilde kişisel verilerin ele geçirildiği bir sızıntı söz konusuysa, KVKK kapsamındaki başvuru ve şikâyet yolu ayrı bir takvim üzerinden ilerler. İki hattın tarihleri tek bir tabloda tutulmadığında, biri lehe sonuçlanırken diğerinde süre dolabilir.
Kısa Kontrol Listesi
- Delillerin ham hâli yedeklendi mi?
- Şikâyete bağlı bir fiil varsa öğrenme tarihi belgelendi mi?
- Banka bildirimi yazılı olarak yapıldı ve tarihlendi mi?
- Talepler dilekçede ölçülebilir biçimde sıralandı mı?
Buradaki açıklamalar genel nitelikte olup her dosyanın delil durumu ve süre hesabı farklıdır. Kendi olayınıza ilişkin adım atmadan önce dosyanızın ayrıntılarını bir hukukçuyla değerlendirmeniz yerinde olacaktır.