İnternette yayımlanan bir içerik kişilik haklarını ihlal ettiğinde iki farklı sonuç aranır: içeriğin yayından kaldırılması ya da erişimin engellenmesi ve doğan zararın karşılanması yani tazminat. Bu iki talep aynı dilekçeyle, aynı merciden istenemez. Yanlış mercie yapılan başvuru, hem içeriğin çevrimiçi kalmasına hem de delillerin zamanla kaybolmasına yol açar.
Hangi Talep Nereye Gider?
Erişimin engellenmesi ve içeriğin çıkarılması taleplerinde, 5651 sayılı Kanun çerçevesinde sulh ceza hâkimliği görevlidir. Hâkimlik bu talepleri kısa süre içinde dosya üzerinden karara bağlar. Buna karşılık maddi ve manevi tazminat talebi, haksız fiil hükümlerine göre hukuk mahkemesinde açılacak ayrı bir davanın konusudur. İçeriğin oluşturulması aynı zamanda bir suç teşkil ediyorsa, bu kez Cumhuriyet başsavcılığına şikâyet yolu işletilir.
Üç Hattın Ayrı Takvimi
- Erişim engeli: önce içerik veya yer sağlayıcıya doğrudan başvuru yapılabilir; sonuç alınamazsa hâkimliğe gidilir. Verilen karara karşı itiraz yolu kısa süreye bağlıdır.
- Ceza şikâyeti: hakaret gibi şikâyete bağlı suçlarda, fail ve fiilin öğrenilmesinden itibaren işleyen şikâyet süresi kaçırılırsa soruşturma yürütülemez. Bilişim sistemine girme ve verileri bozma gibi fiiller ise şikâyete bağlı değildir.
- Tazminat: haksız fiil zamanaşımı, zararın ve failin öğrenilmesinden itibaren işler; fiil aynı zamanda suç oluşturuyorsa daha uzun ceza zamanaşımı süresi uygulanabilir.
Delil Kaybını Önlemek
İnternet içeriği silinebilir, düzenlenebilir veya erişime kapatılabilir. Bu nedenle başvurudan önce içeriğin bulunduğu adres, tarih ve saat bilgisiyle birlikte tespit edilmelidir. Noter aracılığıyla tespit, ekran görüntüsünün yanı sıra kaynak kodu ve bağlantı adresini de kapsayacak biçimde alınmalıdır. Trafik ve log kayıtlarının belirli süre saklandığı dikkate alınarak, sorumlunun belirlenmesine yönelik talepler geciktirilmemelidir.
Kimin Sorumlu Olduğunu Belirlemek
İçeriği üreten kişi, içerik sağlayıcı ve yer sağlayıcı farklı sorumluluk rejimlerine tabidir. Yer sağlayıcının sorumluluğu, kural olarak hukuka aykırılıktan haberdar edilmesine bağlıdır. Tazminat davasında davalının hatalı belirlenmesi husumet yokluğundan ret sonucu doğurur; bu nedenle alan adı sorgusu, ticaret sicil kayıtları ve platformun temsilcisine ilişkin bilgiler önceden toplanmalıdır.
Talebin Kapsamını Ölçülü Kurmak
Erişim engeli talebinin, ihlal oluşturan içeriğe özgülenmesi beklenir. Site genelini hedefleyen geniş talepler, ölçülülük denetiminde reddedilmeye açıktır. Talebin URL bazında ve gerekçeli biçimde kurulması, hem kabul ihtimalini hem de kararın uygulanabilirliğini artırır.
Yukarıdaki bilgiler genel niteliktedir. İçeriğin türü, yayın tarihi ve platformun konumu izlenecek yolu değiştirebileceğinden, somut olayınız için bir avukatla birlikte plan yapmanız önerilir.