Bir kişinin yüzü ya da sesi kullanılarak üretilen sahte görüntülerde asıl mesele, içeriğin hukuka aykırı olduğunu göstermek kadar onu hızla dolaşımdan çıkarmaktır. Deepfake dosyaları klasik hakaret veya görüntü paylaşımı dosyalarından farklı bir hızda yayılır; başvuru sırası yanlış kurulduğunda hem içerik çoğalır hem de bazı hakların kullanım süresi sessizce tükenir.
Önce Kayıt, Sonra Şikâyet
En sık yapılan hata, içerik görüldüğü anda doğrudan platforma şikâyet edilip kaldırılmasının beklenmesidir. Platform içeriği sildiğinde delil de ortadan kalkar ve sonraki aşamada elde yalnızca anlatım kalır. Bu nedenle ilk iş kayıt almaktır:
- İçeriğin tam adresi, yayın tarihi ve erişim anı
- Yalnızca ekran görüntüsü değil, mümkünse dosyanın kendisi
- Yayılmanın izlendiği ikinci ve üçüncü kaynaklar
- İçeriğin size ulaştığı ilk mesaj, bildirim veya uyarı
Hangi Merci, Hangi Talep
Kişilik hakkı ihlali nedeniyle içeriğin çıkarılması ve erişimin engellenmesi talebi, 5651 sayılı Kanunun bu konuyu düzenleyen hükümleri çerçevesinde sulh ceza hâkimliğine yöneltilir. Aynı fiil, görüntünün üretilme ve yayılma biçimine göre TCK kapsamında ayrı bir ceza soruşturmasının konusu olabilir. Kişisel veri niteliğindeki görüntü ve ses hukuka aykırı işlenmişse KVKK yolu da açıktır. Bu üç yol birbirinin alternatifi değil, paralel yürüyen kanallardır; sakıncalı olan birinin sonucunu bekleyip diğerinin süresini kaçırmaktır.
Karar Alındıktan Sonra Biten Değil Başlayan Süreç
Kaldırma veya erişim engeli kararı alınması, dosyanın kapandığı anlamına gelmez. Deepfake içerik çoğunlukla aynı dosyanın farklı hesaplarda, farklı isimlerle yeniden yüklenmesiyle geri döner. Kararın kapsamı yalnızca ilk adresle sınırlı kaldıysa, her yeni bağlantı için ek başvuru gerekir. Bu yüzden başvuru dilekçesinde içeriğin niteliği tarif edilirken, aynı içeriğin türevlerini de kapsayacak bir anlatım tercih edilmelidir.
İtiraz Aşamasında İşe Yarayan Argümanlar
- İçeriğin sentetik üretim olduğunu gösteren teknik emareler ve varsa uzman görüşü
- Gerçek görüntü ile sahte içerik arasındaki karşılaştırmalı sunum
- Yayılmanın ölçülebilir şekilde ortaya konması
- İlk talebin hangi noktada eksik değerlendirildiğinin somut gösterilmesi
Reddedilen bir talebi aynı gerekçelerle tekrarlamak sonuç vermez; itiraz metni ret kararının dayandığı noktayı hedeflemelidir.
Takvimi Baştan Kurmak
Deepfake dosyalarında birden çok süre aynı anda işler: itiraz süresi, şikâyet hakkının kullanım süresi ve tazminat talebine ilişkin süreler. Bunların tek bir tabloda, tebliğ ve öğrenme tarihleriyle birlikte tutulması, sonradan telafisi güç kayıpların önüne geçer. Öğrenme tarihinin ne zaman gerçekleştiği tartışmalıysa, bunu belgeleyen ilk kayıt saklanmalıdır.
Bu yazı yalnızca genel bilgilendirme sunar. İçeriğin türü, yayın yeri ve mağdurun durumu izlenecek yolu değiştirebilir; kendi dosyanız için bir hukukçuyla görüşmeniz yerinde olur.