Bir veri ihlalinin ardından sızan bilgilerin internette yayılması tek bir hukuki yolla çözülmez. Aynı olay üç ayrı hatta ilerler: 5651 sayılı Kanun kapsamında erişimin engellenmesi, KVKK kapsamında veri sorumlusuna başvuru ve Kurula şikâyet, TCK'nın bilişim alanındaki suçlara ilişkin 243-245. maddeleri bakımından ceza şikâyeti. Bu hatların sıralaması ve zamanlaması sonucu doğrudan etkiler.
İlk Refleks Talep Değil, Kayıttır
İçerik kaldırıldığında ya da hesap silindiğinde ispat imkânı da kaybolur. Bu nedenle ilk yapılacak iş, ihlalin mevcut hâlini dondurmaktır: bağlantı adreslerinin tam metni, ekran görüntüleri, tarih ve saat bilgisi, varsa arşiv kayıtları. Tazminat aşaması düşünülüyorsa noter tespiti ya da mahkemeden delil tespiti talebi dosyanın ağırlığını belirgin biçimde artırır.
Üç Hattın Sırası ve Birbirine Etkisi
- İdari hat: Önce veri sorumlusuna başvurulur; cevapsız kalması ya da cevabın yetersiz bulunması hâlinde Kişisel Verileri Koruma Kuruluna şikâyette bulunulur. Veri sorumlusunun ihlali Kurula bildirme yükümlülüğü kısa bir süreye bağlanmıştır; bu sürenin geçirilmiş olması, ilgili kişinin dosyasında ayrı bir dayanak oluşturur.
- Erişim engelleme hattı: 5651 sayılı Kanun kapsamında sulh ceza hâkimliğine başvurulur. Kişilik haklarının ihlali iddiası, sitenin bütünü üzerinden değil, somut bağlantı adresleri üzerinden gösterilmelidir.
- Ceza hattı: Sisteme hukuka aykırı erişim, verilerin ele geçirilmesi veya yayılması iddiasıyla Cumhuriyet başsavcılığına şikâyet edilir.
Hatlar birbirini beklemez; ancak soruşturmada elde edilecek bağlantı kayıtları, sonraki tazminat davasının en güçlü delili hâline gelebilir.
Talebin Kapsamını Doğru Çizmek
Erişim engelleme talebinde en sık yapılan hata, kapsamın gereğinden geniş tutulmasıdır. Bütün bir siteye yönelik talepler ölçülülük gerekçesiyle reddedilebilirken, adres bazlı ve gerekçesi tek tek gösterilen talepler kabul edilme ihtimali daha yüksektir. Arama motoru sonuçlarından çıkarılma ise ayrı bir taleptir ve içerik kaldırma ile aynı dilekçede eritilmemelidir.
Yanlış Mercie Başvurunun Bedeli
Aynı olayda idari yaptırım, erişim engelleme ve ceza yargılaması farklı mercilerin işidir. Kuruma yapılması gereken şikâyetin doğrudan hâkimliğe yöneltilmesi ya da kişilik hakkı ihlali iddiasının savcılık şikâyetiyle sınırlı tutulması, sürecin baştan tıkanmasına yol açar. Hâkimlik kararlarına karşı itiraz kısa sürelere bağlıdır; ret kararının tebliğ tarihi mutlaka dosyaya işlenmelidir.
Yayılmayı Sınırlayan Pratik Adımlar
- Sızan verinin hangi hesap ve hangi hizmetle ilişkili olduğunun çıkarılması
- Kimlik bilgisi içeren içeriklerde öncelik sıralaması yapılması
- Yeniden yayımlanan kopyalar için takip listesi tutulması
- Talep ve cevap yazışmalarının tek klasörde tarihli biçimde saklanması
Her ihlalin teknik yapısı ve yayılma biçimi farklıdır; bu metin genel bir yön verir. Verinin niteliği hassas kategoriye giriyorsa ya da yayılım hızla artıyorsa, adımların paralel yürütülmesi için hukuki destek alınması önerilir.