Bir veri ihlalinin ardından atılan ilk adım genelde panikle alınan ekran görüntüleridir. Oysa TCK 243-245 kapsamındaki bilişim suçlarında dosyanın gücü, delilin nasıl elde edildiğine ve ne kadar hızlı sabitlendiğine bağlıdır. Bu rehber suç duyurusu aşamasına odaklanır.
Suç Duyurusundan Önceki Tespit Aşaması
Sistem loglarının, oturum kayıtlarının ve erişim izlerinin ömrü sınırlıdır; birçok yapıda bu kayıtlar belirli bir süre sonra otomatik olarak döngüye girer. Bu nedenle duyurudan önce ihlale konu sistemin imajının alınması, log dosyalarının değiştirilemez biçimde saklanması ve zaman damgası ya da noter tespiti gibi bir doğrulama katmanı eklenmesi gerekir.
Dijital Delilin Bütünlüğü
- Kopya alınırken özet (hash) değerinin kaydedilmesi ve tutanağa geçirilmesi
- Ham veriye kimlerin, hangi tarihte eriştiğini gösteren erişim zinciri kaydı
- Sunucu ve uygulama loglarının saat dilimiyle birlikte alınması
- Yer sağlayıcı ve barındırma hizmetinin 5651 kapsamındaki kayıtlarına ilişkin celp talebi
- Ekran görüntülerinin tek başına değil, kaynak dosyayla birlikte sunulması
Fiilin Hukuki Karşılığını Ayırmak
Dilekçede sistem güvenliğinin aşılması, veriye hukuka aykırı erişim, verinin yayılması veya sistemin işleyişinin engellenmesi gibi farklı fiiller ayrı ayrı anlatılmalıdır. Aynı olay hem TCK kapsamında ceza soruşturmasına hem KVKK kapsamında idari sürece konu olabilir; içerik yayımdaysa 5651 kapsamındaki kaldırma ve erişim engelleme yolu paralel işletilir.
Şikâyet Süresi ve Fail Bilinmediğinde Durum
Şikâyete bağlı suçlarda süre, fiilin ve failin öğrenildiği andan itibaren işler; bu tarihin belgelenmemesi hak kaybının en yaygın sebebidir. Failin kim olduğu bilinmiyorsa duyuru meçhul faile karşı yapılır ve IP sorgusu, abonelik bilgisi ile trafik kayıtlarının temini soruşturma makamından talep edilir. Bekleyip failin kimliğini kendi imkânlarıyla tespit etmeye çalışmak, hem delilin kaybına hem sürenin tükenmesine yol açar.
Ceza ve İdari Yolun Birlikte Yürütülmesi
Ceza soruşturması failin cezalandırılmasına yönelikken, idari süreç ihlalin tekrarını önlemeye ve zararın giderilmesine odaklanır. İki yolu birlikte yürütmenin pratik faydası, birinde toplanan belgenin diğerinde de kullanılabilmesidir. Bu nedenle her iki dosyada da aynı olay kronolojisi ve aynı numaralandırma kullanılmalı, dilekçeler birbirine atıfla hazırlanmalıdır.
Bu metin genel bilgilendirme amacı taşır. Sistem mimarisi, ihlalin kapsamı ve kayıtların durumu her olayda farklı olduğundan, teknik inceleme ile hukuki değerlendirmenin birlikte yürütülmesi önerilir.