Bilişim uyuşmazlıklarında delilin kaderi ilk saatlerde belirlenir. Sistem kayıtları döngüsel olarak üzerine yazılır, bulut hizmetlerinde oturum verisi sınırlı süre tutulur ve müdahale eden kişinin izleri kolayca bozulabilir. TCK'nin bilişim suçlarına ilişkin 243-245. maddeleri ile 5651 sayılı Kanun ve KVKK ekseninde hazırlanan bu rehber, delil zincirinin nasıl korunacağını anlatır.
İlk Müdahale Delili Bozabilir
İhlal fark edildiğinde en sık yapılan hata, sistemi "temizlemek" için hemen kurulum yenilemek veya kullanıcı hesaplarını silmektir. Doğru sıra şudur: etkilenen sistem hizmet dışı bırakılır, kapatılmadan önce mümkünse uçucu veri alınır, ardından disk imajı çıkarılır ve inceleme kopya üzerinde yapılır. Orijinal ortama dokunulmaması, sonraki teknik itirazları büyük ölçüde karşılar.
Bütünlüğü Kanıtlanabilir Kılmak
- Alınan imajın özet değerinin (hash) kayda geçirilmesi
- Kim, ne zaman, hangi cihaza erişti sorusunu yanıtlayan devir teslim kaydı
- Kayıtların saat dilimi ve sunucu saati farkının not edilmesi
- Ekran görüntülerinin tek başına değil, kaynak kayıtla birlikte sunulması
- Erişim ve yetki matrisinin ihlal anındaki hâlinin dondurulması
Kayıtların Ömrü Sınırlıdır
5651 sayılı Kanun kapsamında yer sağlayıcı ve erişim sağlayıcıların trafik bilgisini belirli bir süre saklama yükümlülüğü bulunur; bu süre dolduğunda kayıt talebi karşılıksız kalır. Aynı şekilde bankalar, e-ticaret platformları ve barındırma sağlayıcıları geçmiş veriyi süresiz tutmaz. Bu nedenle şikâyet dilekçesiyle birlikte, ilgili yerlere kayıtların muhafazası yönünde talep iletilmesi zaman kazandırır.
Şikâyet ve Bildirim Takvimi
- Suç şikâyete bağlıysa, kanunda öngörülen şikâyet süresi failin öğrenilmesiyle işlemeye başlar.
- Kişisel veri ihlali söz konusuysa, KVKK kapsamındaki bildirim yükümlülüğü ayrıca ve gecikmeksizin değerlendirilir.
- Zarar tazmini için özel hukuk yolu, ceza sürecinden bağımsız olarak planlanır.
- İçeriğin kaldırılması gerekiyorsa, erişimin engellenmesi talebi ayrı bir usule tabidir.
Karşı Tarafın Teknik İtirazlarına Hazırlık
Savunmanın klasik argümanları; IP adresinin kişiye özgülenemeyeceği, cihazın başkalarınca da kullanıldığı ve kayıtların sonradan değiştirilebileceği yönündedir. Bu itirazlar ancak zamanında alınmış, bütünlüğü doğrulanabilir kayıtlarla karşılanabilir.
Bu metin genel bilgilendirme amacı taşır; olayın türü ve etkilenen sistemin yapısı izlenecek yolu değiştirir. Teknik inceleme ile hukuki başvurunun eşzamanlı yürütülmesi için erken aşamada destek almanız uygun olur.