Yapay zekâ ile üretilmiş sahte görüntü ve ses kayıtları, mağdurun itibarını çok kısa sürede ve geniş bir çevrede zedeler. Bu dosyalarda asıl güçlük hukuki nitelendirme değil, içerik kaldırıldıktan sonra elde delil kalmamasıdır. TCK’nın bilişim suçlarına ilişkin 243-245. maddeleri, internet yayınlarına dair 5651 sayılı Kanun ve kişisel verilerin korunmasına ilişkin KVKK düzenlemeleri çoğu zaman aynı olayda birlikte gündeme gelir.
Olayın Birden Fazla Hukuki Yüzü
Aynı deepfake içeriği, kişilik hakkına saldırı nedeniyle tazminat talebini, içeriğe erişimin engellenmesi başvurusunu, kişisel verinin hukuka aykırı işlenmesi şikâyetini ve ceza soruşturmasını aynı anda tetikleyebilir. Bu yolların takvimleri farklıdır: erişimin engellenmesi hızlı sonuç verirken tazminat yargılaması uzun sürer. Öncelik sıralamasının baştan yapılması, mağdurun ilk günlerde en çok ihtiyaç duyduğu şeyi, yani içeriğin yayılmasının durdurulmasını öne alır.
İçerik Silinmeden Delili Sabitlemek
- İçeriğin tam adresi, yayın tarihi ve görüntülenme sayısıyla birlikte kesintisiz ekran videosu
- Sayfanın kaynak kodunu ve zaman bilgisini içeren çıktılar
- Dosyanın kendisi indirilebiliyorsa özet değeri ile birlikte saklanması
- İçeriği paylaşan hesapların, yeniden paylaşımların ve yorumların listesi
- Mağdura ulaşan mesaj, arama ve bildirim kayıtlarının tarihli dökümü
Failin Tespiti ve Aracı Sorumluluğu
Sahte içeriği ilk yayan hesap çoğu kez takma adlıdır. Bu durumda talep iki koldan yürütülür: bir yandan yer ve erişim sağlayıcıya yönelik kaldırma talebi, diğer yandan failin tespitine yönelik soruşturma. Aracıların sorumluluğu kural olarak bildirim üzerine harekete geçmemekten doğar; bu nedenle yapılan bildirimin tarihi ve içeriği, sonraki tazminat talebinin dayanağı hâline gelir. Bildirimlerin ekran görüntüsü değil, gönderim kaydıyla saklanması gerekir.
Tazminat Kalemlerini Ölçülebilir Yazmak
Manevi tazminat talebi soyut bir üzüntü anlatımıyla değil, ihlalin yaygınlığı, sürekliliği ve mağdurun sosyal çevresindeki etkisiyle desteklendiğinde karşılık bulur. Maddi zarar tarafında ise iptal edilen iş sözleşmeleri, sona eren ticari ilişkiler, itibar onarımı için yapılan giderler ve psikolojik destek masrafları belgeleriyle ayrı kalemler hâlinde gösterilmelidir. Her kalemin karşısına onu ispatlayan belge yazılmadığında talep bütünüyle takdire bırakılmış olur.
Süre Katmanlarını Karıştırmamak
Erişimin engellenmesi başvurusundaki kısa süreler ile haksız fiilden doğan tazminat talebinin zamanaşımı birbirinden bağımsızdır. Fiil aynı zamanda suç oluşturuyorsa daha uzun ceza zamanaşımının tazminat talebine yansıyıp yansımadığı ayrıca değerlendirilir. İçeriğin farklı platformlarda yeniden yayılması hâlinde her yeni yayının kendi başına ele alınıp alınmayacağı da tartışma konusudur; bu nedenle yayın tarihleri tek tek kaydedilmelidir.
Dijital dosyalarda kaybedilen ilk günler çoğu zaman geri kazanılamaz. İçeriği fark ettiğiniz anda delil sabitleme adımlarını başlatıp hukuki desteği eş zamanlı devreye almanız, sonraki tüm aşamaları kolaylaştırır.