Yapay zekâ ile üretilen sahte görüntü ve seslerde mağdurun karşılaştığı ilk sorun hukuki nitelendirme değil, içeriğin varlığını kanıtlayabilmektir. İçerik hızla yayılır, aynı hızla kaldırılır ve başka hesaplarda yeniden ortaya çıkar. TCK'nın kişilik haklarını ve özel hayatı koruyan hükümleri, 5651 sayılı Kanun ve KVKK ekseninde, deepfake içerikte delilin nasıl sabitleneceğini ve başvurunun nasıl kurulacağını ele alıyoruz.
Deepfake Dosyasında İspatın İki Katmanı
Birinci katman, içeriğin belirli bir tarihte belirli bir adreste yayımlandığının gösterilmesidir. İkinci katman, içeriğin gerçek olmadığının, yani üretilmiş olduğunun ortaya konulmasıdır. Bu iki katman farklı delil türleri gerektirir: ilki tarih ve adres kaydına, ikincisi teknik incelemeye dayanır. Başvuru dilekçesinde bu ayrımın yapılması, incelemenin doğru yöne gitmesini sağlar.
İçeriği Kaybolmadan Sabitlemek
- İçeriğin bulunduğu tam bağlantı adresi, hesap adı ve yayın tarihi kaydedilir.
- Ekran görüntüsü, adres çubuğu ve tarih-saat görünecek biçimde alınır.
- Video veya ses dosyası indirilebiliyorsa özgün haliyle saklanır, üzerinde işlem yapılmaz.
- İçeriğin yayıldığı diğer hesaplar ayrı ayrı listelenir.
- Tespit için noter veya yetkili kanallardan tespit imkânı değerlendirilir.
Teknik İnceleme Neyi Gösterir
Üretilmiş içeriklerde inceleme, görüntü ve ses akışındaki tutarsızlıklar, dosya meta verileri ve sıkıştırma izleri üzerinden yürür. Ancak dosya yeniden yüklendiğinde meta veri büyük ölçüde kaybolur. Bu nedenle içeriğin platformdan indirilen ilk hali ile mağdura ulaşan hali ayrı ayrı saklanmalıdır. Karşılaştırma yapılabilmesi için mağdurun gerçek görüntü ve ses kayıtlarından örnekler de dosyaya konur.
Paralel Yürüyen Üç Başvuru
- Erişimin engellenmesi: 5651 sayılı Kanun kapsamında, kişilik haklarının ihlali ve özel hayatın gizliliği bakımından ayrı ayrı değerlendirilir.
- Ceza şikâyeti: İçeriğin niteliğine göre farklı suç tiplerini gündeme getirir; şikâyete bağlı suçlarda süre öğrenme ile işler.
- Veri koruma başvurusu: Kişisel veri niteliğindeki görüntü ve ses için veri sorumlusuna, ardından Kurula başvuru yolu izlenir.
Süre Baskısı ve Tekrar Yayın Riski
Şikâyete bağlı suçlarda süre, fail ve fiilin öğrenilmesinden itibaren işler; bu sürenin içerik peşinde koşarken tüketilmesi sık görülen bir kayıptır. Ayrıca erişim engeli kararı alınsa dahi aynı içerik yeni adreslerde yeniden yayımlanabilir. Bu nedenle kararın kapsamının, aynı içeriğin sonradan tespit edilecek yansımalarını da içerecek biçimde talep edilmesi ve tespit edilen her yeni adres için ek başvuru yapılması gerekir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. İçeriğin niteliği, yayıldığı mecra ve failin belirlenip belirlenememesi izlenecek yolu değiştirir; içerik tespit edildiği anda gecikmeden hukuki destek alınması önem taşır.