İnternet üzerindeki hukuka aykırı içeriklere karşı yürütülen süreçlerde en büyük risk, içeriğin siz harekete geçmeden önce değişmesi veya kaybolmasıdır. 5651 sayılı Kanun erişimin engellenmesi ve içeriğin çıkarılması yollarını düzenlerken, verinin kişisel veri niteliği taşıdığı hâllerde KVKK, sisteme izinsiz girme veya veri bozma gibi fiillerde ise TCK'nın 243-245. maddeleri devreye girer. Bu üç yol farklı mercilere ve farklı takvimlere sahiptir.
Delili İlk Saatte Sabitlemek
İnternet içeriği kalıcı değildir; paylaşım silinebilir, düzenlenebilir veya görünürlüğü kısıtlanabilir. Bu nedenle başvurudan önce içeriğin tam adresi, ekran görüntüsü, yayın tarihi ve erişim zamanı kayıt altına alınmalıdır. Yalnızca kırpılmış bir ekran görüntüsü çoğu zaman yetersiz kalır; adres çubuğunun ve tarihin göründüğü tam sayfa görüntüsü tercih edilmelidir. İçeriğin çoğaltılarak başka adreslerde yayıldığı hâllerde, her adres ayrı ayrı listelenmelidir.
Başvuru dosyasının çekirdeği
- İçeriğin tam bağlantı adresi ve erişim tarihi
- İçeriğin hangi hakkı ihlal ettiğine dair somut açıklama
- Başvurucunun ihlalden etkilenen kişi olduğunu gösteren bilgi
- Platforma yapılan önceki bildirimler ve alınan cevaplar
- İçeriğin yayıldığı ikincil adreslerin listesi
Önce Platform mu, Doğrudan Mahkeme mi?
Uygulamada iki yol paralel yürüyebilir. Platforma yapılan bildirim hızlı sonuç verebilir ancak bağlayıcı değildir; platformun ret cevabı veya sessiz kalması hâlinde yargısal yola başvurulur. Sulh ceza hâkimliğine yapılan başvuruda ise talebin, hangi adres için hangi tedbirin istendiğini açıkça göstermesi beklenir. Tüm siteye yönelik geniş talepler, ölçülülük gerekçesiyle reddedilebilir; bu nedenle talep mümkün olan en dar kapsamda kurulmalıdır.
Kısa Sürelerin Yönetimi
Bu alanda süreler diğer hukuk dallarına göre belirgin biçimde kısadır. Hâkimlik kararlarına karşı itiraz süresi sınırlıdır ve kaçırıldığında aynı içerik için yeniden başvuru yapmak, yeni bir olguya dayanmadıkça sonuç vermez. Ayrıca platformların ve erişim sağlayıcıların trafik kayıtlarını saklama süreleri sınırlı olduğundan, failin belirlenmesine yönelik talepler geciktiğinde teknik olarak karşılıksız kalabilir. İçeriğin fark edildiği an ile başvuru arasındaki süre, dosyanın kaderini belirleyen en önemli değişkendir.
Ceza Yolu ile Birlikte Yürütmek
Aynı olay hem erişimin engellenmesini hem de suç duyurusunu gerektirebilir. Bu durumda delil setleri ayrı klasörlerde tutulmalı, ancak zaman çizelgesi ortak olmalıdır. Ceza soruşturmasında elde edilen tespitler, sonradan açılacak tazminat dosyasında da kullanılabileceğinden, dosya örneklerinin talep edilmesi ihmal edilmemelidir.
Bu yazı genel bir yol haritası sunar. İçeriğin türü, yayıncının konumu ve platformun yerleşik olduğu ülke süreci değiştirdiğinden, içerik tespit edildiği anda hem teknik kayıt alınması hem de hukuki destek istenmesi önerilir.