Oltalama (phishing) yoluyla hesabından para çıkan kişinin talebi tek bir cepheye sıkışmaz: bir yanda TCK'nın bilişim sistemleri ve nitelikli dolandırıcılığa ilişkin hükümleri kapsamında ceza süreci, diğer yanda zararın giderilmesine yönelik tazminat talebi vardır. İki süreç farklı delillerle ve farklı takvimlerle yürür.
İlk Saatlerde Toplanması Gereken İzler
Dijital deliller kısa sürede kaybolur veya değiştirilebilir. Öncelik sırası şu şekilde kurulmalıdır:
- Sahte site adresi, gönderen numara/e-posta ve mesaj içeriğinin tarih-saatli ekran görüntüleri
- İşlem dekontları, alıcı hesap ve IBAN bilgileri, işlem saatleri
- Bankaya yapılan ilk bildirimin kanalı, saati ve varsa çağrı kayıt numarası
- Cihazda yüklenen uygulama veya uzak erişim yazılımına ilişkin kayıtlar
Cihazın fabrika ayarlarına döndürülmesi ya da mesajların silinmesi, en güçlü delilin ortadan kalkması anlamına gelir.
Bankanın Özen Yükümlülüğü ve İspat Dengesi
Tazminat tartışmasının merkezinde, işlemin olağan dışı niteliğine rağmen gerekli güvenlik ve doğrulama adımlarının işletilip işletilmediği yer alır. Mağdurun kendi kusurunun bulunup bulunmadığı ise ayrı bir başlıktır ve tazminatta indirim sebebi olarak tartışılır. Bu nedenle dosyada, işlem öncesi ve sonrası uyarı akışını gösteren kayıtların bankadan istenmesi kritik önemdedir; bu talep dava dilekçesinde açıkça yapılmalıdır.
Ceza Şikayeti ile Tazminat Süresi Arasındaki Bağ
Haksız fiile dayanan tazminat talepleri, zararın ve failin öğrenilmesine bağlı görece kısa bir süreye ve her halde daha uzun bir üst süreye tabidir. Fiil aynı zamanda suç oluşturuyorsa, ceza kanunundaki daha uzun zamanaşımı süresi tazminat talebi bakımından da uygulanabilir. Buna güvenip ceza soruşturmasının sonucunu beklemek yine de risklidir: kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilen dosyalarda mağdur, ancak süre dolduktan sonra hukuk yoluna yöneldiğini fark edebilir.
Delilin Hukuka Uygunluğu ve Bilirkişi İncelemesi
Karşı tarafa ait cihaz veya hesaplardan izinsiz elde edilen kayıtlar hem değerlendirme dışı kalabilir hem de ayrı bir suç iddiası doğurabilir. Doğru yol, log ve trafik kayıtlarının mahkeme ya da savcılık kanalıyla ilgili kurum ve operatörlerden istenmesidir; 5651 sayılı Kanun kapsamındaki kayıt yükümlülükleri bu talebin dayanağını oluşturur.
Kapanış
Bu tür dosyalarda başarı, çoğunlukla ilk gün toplanan ekran görüntüsünün kalitesine bağlıdır. Anlatılanlar genel bilgilendirme amaçlıdır; işlemin türü ve tarafların sıfatına göre değerlendirme değişebileceğinden, süre baskısı altında profesyonel destek alınması yerinde olacaktır.