Bir mal ya da hizmetin ayıplı çıkması durumunda tüketicinin ya da alıcının en çok tereddüt ettiği konu, hangi kalemin ne kadar talep edilebileceğidir. Tazminatın doğru hesaplanmadan açılan davası, fazlaya ilişkin hak saklı tutulmadıysa alacağın bir kısmının kaybına yol açabilir.
Seçimlik Haklar ve Tazminat İlişkisi
Ayıplı ifada alıcının önünde birden çok seçimlik hak vardır: sözleşmeden dönme, bedel indirimi, ayıpsız misli ile değişim veya ücretsiz onarım. Türk Borçlar Kanunu (TBK) bu hakları tanırken, bunların yanında ayrıca ayıptan doğan zararın tazminini de mümkün kılar. Seçilen yola göre talep edilecek tazminatın niteliği değişir.
Hesaba Girecek Kalemler
- Malın ayıpsız değeri ile ayıplı değeri arasındaki fark
- Ayıp nedeniyle yapılan onarım ve nakliye giderleri
- Ayıbın doğurduğu doğrudan zararlar
- Varsa sözleşmede kararlaştırılmış cezai şart
İspat ve Bilirkişi
Tazminat miktarının belirlenmesinde çoğu zaman bilirkişi incelemesine ihtiyaç duyulur. Malın ayıplı olduğu ve ayıbın değere etkisi teknik bir tespit gerektirdiğinde, dava öncesinde delil tespiti yaptırmak ispat gücünü artırır. Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) çerçevesinde alınacak rapor, hesabın omurgasını oluşturur.
Tüketici Boyutu
Alıcı bir tüketici ise Tüketici Kanunu (TKHK) kapsamındaki koruyucu hükümler devreye girer; değeri belirli sınırın altındaki uyuşmazlıklar için tüketici hakem heyeti yolu öne çıkar. Bu yol ile tüketici mahkemesi arasındaki tercih, talep tutarına göre şekillenir.
Sonuç
Ayıplı ifadan doğan tazminat, olayın türüne ve seçilen hakka göre farklı hesaplanır. Dava değerini ve fazlaya ilişkin hakların saklı tutulmasını doğru kurgulamak için hesabı bir hukukçuyla birlikte yapmanız önerilir.