Bir kişinin hukuka aykırı davranışıyla başkasına zarar vermesi (haksız fiil), TBK kapsamında tazminat sorumluluğu doğurur. Bu rehber, tazminatın nasıl hesaplandığını ve zararın HMK usulü içinde nasıl ispatlandığını ele alır.
Sorumluluğun Dört Unsuru
Tazminat talebinin ayakta kalması için dört unsurun birlikte bulunması gerekir: hukuka aykırı fiil, kusur, zarar ve fiil ile zarar arasında nedensellik bağı. Bu unsurlardan biri eksikse talep reddedilir. Bu nedenle dava öncesinde her unsurun hangi delille karşılanacağı ayrı ayrı planlanmalıdır.
Zarar Kalemlerinin Ayrıştırılması
Tazminat hesabı, zararın türüne göre farklı yürür:
- Fiili zarar: malvarlığında meydana gelen somut azalma
- Yoksun kalınan kâr: fiil olmasaydı elde edilecek kazanç
- Bedensel zararda tedavi giderleri ve çalışma gücü kaybı
- Manevi zarar: kişilik değerlerinde oluşan elem ve üzüntü
Kusur Oranı ve İndirim Sebepleri
Zarar görenin kendi kusuru varsa, tazminattan indirim yapılabilir. Aynı şekilde zararın doğmasında veya artmasında zarar görenin katkısı da hesaba etki eder. Bu nedenle karşı tarafın olası "birlikte kusur" savunmasına önceden hazırlıklı olunmalıdır.
Zamanaşımının İki Yüzü
Haksız fiilde talep, zararın ve failin öğrenildiği andan işleyen süreye ve fiilden itibaren işleyen daha uzun bir üst süreye tabidir. Fiil aynı zamanda suç oluşturuyorsa, ceza zamanaşımının daha uzun olması hâlinde ondan yararlanılabilir. Bu hesabın hatalı yapılması davayı baştan kaybettirir.
Tüketici Boyutu
Zarar bir mal veya hizmet ilişkisinden doğuyorsa TKHK'nin özel koruyucu hükümleri de devreye girebilir; bu durumda görevli mercinin doğru seçilmesi gerekir.
Tazminat hesabı, zararın niteliğine ve delil durumuna göre önemli ölçüde değişir. Talebinizi rakama bağlamadan önce zarar kalemlerinizi hukuki destekle belgelemeniz sonucun sağlığı açısından önemlidir.