Borçlar ve Sözleşmeler alanında satılanın veya edimin ayıplı çıkması, alıcıya seçimlik haklar tanır. Bu rehber, TBK ve tüketici ilişkisi varsa TKHK çerçevesinde tazminat hesabının nasıl kurulacağına ve en sık kaybedilen davanın nedeni olan delil eksikliğine odaklanır.
Ayıbın Niteliği Tazminatı Belirler
Tazminat kalemini doğru kurmanın ilk şartı, ayıbın açık mı gizli mi olduğunu ve teslim anında var olup olmadığını ayırt etmektir. Açık ayıpta muayene ve ihbar yükü öne çıkarken, gizli ayıpta ayıbın ortaya çıktığı an belirleyicidir. Bu ayrım yapılmadan istenen bedel indirimi ya da onarım gideri çoğu kez dayanaksız kalır.
Hangi Kalem Nasıl Hesaplanır
- Bedel indirimi: Ayıpsız değer ile ayıplı değer arasındaki oransal fark esas alınır.
- Onarım gideri: Kusurun giderilmesi için gereken makul masraf belgeye bağlanır.
- Sözleşmeden dönme: Ödenen bedelin iadesiyle birlikte yan giderler talep edilir.
- Zarar tazminatı: Ayıptan doğan dolaylı zararlar ayrıca ispatlanmalıdır.
Delil Eksikliği Davayı Nasıl Bitirir
Uygulamada en çok görülen kayıp, ayıbın teslim anında bulunduğunun kanıtlanamamasıdır. Alıcı, ürünü teslim aldıktan sonra kendi kullanımından kaynaklanan bir kusurla ayıbı karıştırırsa ispat yükü aleyhine döner. Bu nedenle teslim tutanağı, fotoğraf, yazışma ve varsa bağımsız teknik inceleme raporu daha ilk anda arşivlenmelidir.
Dosyayı Kurarken İzlenecek Sıra
- Ayıbı fark ettiğiniz anı ve ihbarı yazılı kanıtla sabitleyin.
- Ayıplı ve ayıpsız değeri gösteren bir değerlendirme dayanağı oluşturun.
- Tazminat kalemlerini tek tek ölçülebilir tutarlara bağlayın.
- Bilirkişi incelemesi gerekiyorsa talebini dava dilekçesine baştan koyun.
Ayıplı ifadan doğan uyuşmazlıkların sonucu, büyük ölçüde ilk günlerde toplanan delilin gücüne bağlıdır. Somut olayınızın sözleşme türü, süreler ve yetkili merci yönünden ayrı değerlendirilmesi için hukuki destek almanız yerinde olur.