Ayıp hükümlerinde tartışma çoğu zaman ayıbın varlığında değil, istenen bedelde düğümlenir. TBK ve tüketici işlemi söz konusuysa TKHK, alıcıya birden çok seçimlik hak tanır; ancak bunlardan hangisinin seçildiği tazminat hesabının yapısını tümüyle değiştirir. HMK'nın ispat kuralları ise bu hesabın hangi belgeyle ayakta duracağını belirler.
Önce Seçimlik Hakkı Belirleyin
Sözleşmeden dönme, bedelden indirim, ayıpsız misliyle değişim ve onarım talepleri farklı hesaplara götürür. Dönmede iade ve kullanım karşılığı tartışılırken, indirimde ayıplı ve ayıpsız değer arasındaki oran hesaplanır; onarımda ise masraf ve kullanılamayan süre öne çıkar. Dilekçede bu tercih net yapılmadığında bilirkişi hangi yöntemi uygulayacağını bilemez.
Zarar Kalemlerini Ayrıştırın
- Doğrudan zarar: onarım bedeli, değer kaybı, ayıbın giderilmesi için yapılan zorunlu harcamalar.
- Dolaylı zarar: malın kullanılamadığı sürede doğan kayıplar, ikame ürün veya hizmet gideri.
- Sözleşmeye özgü kalemler: cezai şart, gecikme tazminatı, teminat iadesi.
- Faiz: hangi tarihten itibaren işleyeceği, temerrüdün nasıl doğduğu.
İhbar ve Muayene Zincirini Belgelemek
Ayıba dayalı taleplerin en zayıf noktası, ayıbın ne zaman fark edildiği ve ne zaman bildirildiğidir. Gizli ayıpta bu tarih ortaya çıkma anına bağlanır. Bu nedenle ihbarın içeriği kadar, karşı tarafa ulaştığının ispatı da önemlidir. Yazışmanın konusu "şikâyet" değil, açıkça ayıp ihbarı ve seçimlik hakkın kullanımı olarak kurulmalıdır.
Tebligat Gecikmesi Hesabı Nasıl Etkiler?
İhtarnamenin muhataba geç ulaşması yalnızca süre riski doğurmaz; temerrüt tarihini de kaydırdığı için faiz hesabını doğrudan küçültür. Adresi eski ticaret sicil kaydına göre gönderilen ihtar, iade döndüğünde aylar kaybettirir. Karşı tarafın güncel tebligat adresini, tacir ise elektronik tebligat adresini önceden tespit etmek ve ihtarı bu kanaldan göndermek, hesabın başlangıç tarihini korur. Dava açıldıktan sonra da bilirkişi raporunun tebliği ile itiraz süresi arasındaki ilişki aynı hassasiyeti gerektirir.
Rapora İtirazı Baştan Planlayın
Bilirkişi raporuna itiraz, genel bir memnuniyetsizlik beyanı değil, hesabın hangi kaleminde hangi verinin yanlış alındığını gösteren teknik bir metin olmalıdır. Karşılaştırma için kullanılacak fiyat, tarih ve ölçüt dosyaya rapor gelmeden önce sunulmuşsa itiraz çok daha güçlü olur.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; sözleşmenin türü ve tarafların sıfatı hesaplamayı değiştirir. Somut uyuşmazlığınızda hukuki değerlendirme almanız gerekir.