Sözleşmeye aykırılık hâlinde alacaklının elindeki seçenekler geniştir; ancak bu seçeneklerin çoğu, doğru zamanda ve doğru içerikle yapılmış bir bildirime bağlıdır. TBK ekseninde hazırlanan bu plan, ihbarın hangi anda, hangi içerikle ve hangi kanaldan yapılacağını ele alır.
İhbarın Üç Farklı İşlevi
- Temerrüde düşürme: ifa zamanı sözleşmede belirlenmemişse, borçlunun temerrüde düşmesi bildirime bağlıdır.
- Süre verme: ifa hâlâ mümkünse, seçimlik hakların kullanılabilmesi için uygun bir süre verilmesi gerekir.
- Ayıp bildirimi: teslim edilen edimdeki eksiklik ya da bozukluk, gözden geçirme sonrası gecikmeksizin bildirilmelidir.
Bu üç işlev tek bir metinde karıştırıldığında, sonradan hangi hakkın kullanıldığı tartışmalı hâle gelir. Her bildirimin amacı metinde açıkça yazılmalıdır.
Bildirimin Ulaştığının İspatı
Uygulamada en sık düşülen tuzak, bildirimin yapıldığının değil ulaştığının ispat edilememesidir. Elden teslimde imzalı nüsha alınmalı, elektronik gönderimde teslim kaydı saklanmalı, noter aracılığıyla yapılan ihtarnamelerde ise tebliğ şerhi dosyaya konulmalıdır. Karşı tarafın adres değiştirdiği durumlarda, sözleşmede yer alan bildirim adresine yapılan gönderim çoğu zaman belirleyici olur; bu nedenle sözleşme metnindeki adres hükmü ihmal edilmemelidir.
Seçimlik Hakların Sıralanması
- İhlalin niteliği belirlenir: gecikme mi, hiç ifa etmeme mi, ayıplı ifa mı?
- Sözleşmede ifa zamanı, cezai şart ve fesih usulüne ilişkin özel hüküm var mı, kontrol edilir.
- Uygun süre verilerek ifa talep edilir; bu talep yazılı olarak yapılır.
- Süre sonunda ifa gerçekleşmezse dönme, fesih ya da zararın giderilmesi seçeneklerinden hangisinin kullanılacağına karar verilir.
- Seçim yapıldıktan sonra bu seçimden dönmenin güç olduğu gözetilerek ikinci bildirim gönderilir.
Sürekli Edimli Sözleşmelerde Fark
Kira, hizmet ve dağıtım gibi sürekli edimli ilişkilerde geçmişe etkili dönme yerine ileriye etkili fesih gündeme gelir. Bu ayrım, iade edilecek edimlerin kapsamını doğrudan belirlediği için bildirimde kullanılan sözcük seçimine dikkat edilmelidir. İlişkinin bir tarafı tüketici konumundaysa TKHK kapsamındaki koruyucu hükümler ayrıca gözetilmelidir.
Uyuşmazlık Aşamasına Hazırlık
Bildirimler tamamlandıktan sonra dosya, HMK çerçevesinde ileri sürülecek iddiaların hepsini karşılayacak biçimde düzenlenmelidir: sözleşme metni, ekleri, sipariş ve teslim belgeleri, ödeme kayıtları ve tüm yazışmalar kronolojik olarak birleştirilir. Zararın miktarı hesaplanabilir biçimde gösterilmezse talep, esastan haklı olsa da eksik karşılanabilir.
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; sözleşmenizin hükümleri ve ihlalin niteliği izlenecek yolu değiştirir. Bildirim gönderilmeden önce hukuki görüş alınması, sonradan telafisi güç seçim hatalarını önler.