Sözleşmeden kaynaklanan uyuşmazlıkların çoğu, tarafların aynı metni farklı okumasından doğar. TBK ekseninde yürüyen tazminat taleplerinde asıl mesele, metnin ne dediği kadar bu okuma farkının hangi tarihte ve hangi usulle ortaya konduğudur. HMK kurallarına uygun bir zaman planı kurulmadığında, haklı bir talep bile geç kalmış sayılabilir.
Yorum Farkını Belgeye Dönüştürmek
İlk adım, tarafların sözleşmeyi nasıl uyguladığını gösteren yazışmaları toplamaktır. Fiili uygulama, metnin nasıl anlaşıldığını ortaya koyan en güçlü göstergelerden biridir. Sipariş formları, teslim tutanakları, fatura açıklamaları ve elektronik yazışmalar tarih sırasına dizildiğinde, yorum tartışması soyut olmaktan çıkar.
İhtar ve Tebligatın Rolü
Tazminat talebinin çoğu türünde temerrüt anı, alacağın kapsamını doğrudan etkiler. İhtarnamenin karşı tarafa geç ulaşması ya da yanlış adrese gönderilmesi, hem faiz başlangıcını hem de fesih hakkının kullanımını tartışmalı hâle getirir. Bu nedenle ihtar gönderilmeden önce ticaret sicil adresi, tebligat adresi ve sözleşmede kararlaştırılmış bildirim adresi ayrı ayrı kontrol edilmelidir.
Talep Kalemlerini Ayrıştırmak
- Sözleşmenin hiç veya gereği gibi ifa edilmemesinden doğan zarar.
- Gecikmeden kaynaklanan ek masraf ve kayıplar.
- Cezai şart kararlaştırılmışsa bunun ayrı bir kalem olarak gösterilmesi.
- Tüketici sıfatı varsa TKHK kapsamındaki farklı başvuru yolunun değerlendirilmesi.
Zaman Planının İskeleti
- Sözleşmenin kurulduğu ve ihlalin gerçekleştiği tarihlerin kesinleştirilmesi.
- Zamanaşımının hangi tür alacak için hangi tarihte işlemeye başladığının belirlenmesi.
- İhtar, fesih bildirimi ve varsa arabuluculuk aşamasının takvime yerleştirilmesi.
- Bilirkişi incelemesi gerekecekse hesaplama verilerinin baştan hazırlanması.
Dilekçede Ölçülebilirlik
Tazminat talebinin rakamla ve hesap yöntemiyle açıklanması, dosyanın seyrini belirgin biçimde hızlandırır. Talebin nasıl hesaplandığı gösterilmediğinde, uyuşmazlık esas tartışmadan uzaklaşıp hesap tartışmasına kayar ve süreç uzar.
Buradaki değerlendirmeler genel bilgilendirme niteliğindedir. Sözleşme metninin kendi hükümleri, tarafların sıfatı ve uygulama biçimi sonucu değiştirebileceğinden, somut belgeler incelenmeden kesin bir yol haritası çıkarılamaz.