Sözleşmeye aykırılıktan doğan tazminat taleplerinde tutarın kendisi kadar, o tutarın hangi tarihten itibaren istendiği de önemlidir. TBK ve HMK çerçevesinde temerrüdün doğduğu an, faizin başlangıcını, zamanaşımının işleyişini ve karşı tarafın savunma alanını birlikte belirler. Bu rehber, tazminat hesabını temerrüt ekseninde kurmayı ve tebligat gecikmesinin bu ekseni nasıl kaydırdığını ele alır.
Temerrüt Anını Belgeye Bağlamak
Borcun muaccel olması tek başına yeterli değildir; kural olarak alacaklının ihtarı gerekir. Buna karşılık ifa gününün sözleşmede belirlenmiş olduğu hâllerde ayrıca ihtara gerek kalmadan temerrüdün doğması söz konusu olabilir. Bu nedenle dosyanın ilk incelemesinde sözleşme metnindeki vade kaydı, ifa takvimi ve gecikme hükümleri okunmalı; ihtarın gerekli olup olmadığı buna göre belirlenmelidir. Gereksiz yere ihtar beklenmesi de, gerekliyken ihtar çekilmemesi kadar zaman kaybettirir.
Zarar Kalemlerini Ayrıştırmak
- Fiilî zarar: aykırılık nedeniyle malvarlığında meydana gelen azalma
- Yoksun kalınan kâr: gerçekleşmesi beklenen ancak elde edilemeyen kazanç
- İkame işlem gideri: aynı edimin başka yerden sağlanması için katlanılan fark
- Cezai şart: sözleşmede kararlaştırılmışsa asıl alacakla ilişkisi belirtilerek
- Gecikme faizi: temerrüt tarihine bağlanmış ve türü açıkça yazılmış talep
Tebligat Gecikmesi Faizi Nasıl Küçültür
İhtarnamenin muhataba geç ulaşması, temerrüt tarihini ileri taşır ve talep edilebilecek faiz süresini kısaltır. Şirketlere yapılan tebligatlarda sicil adresi ile fiilî adresin ayrışması, gerçek kişilerde ise adres kaydının güncel olmaması bu gecikmenin başlıca nedenidir. Bu riski azaltmak için ihtar çekilmeden önce adres doğrulaması yapılmalı, tebliğ şerhi dosyaya alınmalı, iade hâlinde ikinci bildirim gecikmeden gönderilmelidir. Dava dilekçesinin tebliği de aynı özenle takip edilmelidir.
Talebi Yargılamaya Dayanıklı Kurmak
- Aykırılığın hangi sözleşme hükmüne ilişkin olduğu madde bazında gösterilir.
- Kendi ediminin ifa edildiği veya ifaya hazır bulunulduğu belgelenir.
- Zararın azaltılması için atılan adımlar dosyaya konularak karşı argüman zayıflatılır.
- Belirsiz alacak, kısmi dava veya tam eda tercihi bilinçli olarak yapılır.
- Zamanaşımı def'i ihtimaline karşı sürenin kesildiği anlar listelenir.
Bu açıklamalar genel bilgilendirme amaçlıdır ve her sözleşme ilişkisinin koşulları farklıdır. Sözleşmenizin türü, tarafların sıfatı ve aykırılığın niteliği hem faiz hem zamanaşımı rejimini değiştirebileceğinden, talep göndermeden önce hukuki değerlendirme almanız yararlı olur.