Haksız fiilden doğan tazminat taleplerinde iki ayrı saat aynı anda işler: zamanaşımı saati ve arabuluculuk süreci saati. TBK, HMK ve tüketici ilişkisi varsa TKHK çerçevesinde bu iki saati birlikte okumayan dosyalar, esasa hiç girilmeden sonuçlanabilir.
Zamanaşımının İki Ayrı Ucu
Haksız fiilden doğan tazminat istemi, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten itibaren iki yılın, her hâlde fiilin işlendiği tarihten itibaren on yılın geçmesiyle zamanaşımına uğrar. Fiil aynı zamanda suç oluşturuyor ve ceza kanunlarında daha uzun bir zamanaşımı öngörülmüşse, o süre tazminat istemi bakımından da uygulanır. Bu istisna, uygulamada en çok gözden kaçan ve dosyayı kurtaran ayrıntıdır.
Öğrenme Anının Belgelenmesi
- Zararın boyutunun sonradan ortaya çıktığı hâllerde rapor tarihi kritik olur.
- Failin kimliği sonradan öğrenildiyse bu tespitin yapıldığı belge saklanmalıdır.
- Sürekli nitelikteki zararlarda her yeni zarar için ayrı değerlendirme gerekir.
- Ceza soruşturması varsa dosya numarası ve tarihleri tabloya işlenmelidir.
Dava Şartı Arabuluculuğun Süreye Etkisi
Belirli uyuşmazlıklarda arabuluculuğa başvuru dava şartıdır ve bu adım atlanırsa dava usulden reddedilir. Arabuluculuk süreci işlerken zamanaşımı durur; ancak bu koruma, sürecin usulüne uygun başlatılmış olmasına bağlıdır. Yanlış tarafa yöneltilen başvuru ya da eksik bilgiyle açılan dosya, beklenen koruyucu etkiyi doğurmayabilir.
Tebligat Gecikmesi Arabuluculuk Aşamasında Nasıl Sorun Olur
Arabulucunun karşı tarafa ulaşamaması hâlinde süreç toplantısız sonuçlanır ve son tutanak düzenlenir. Bu tutanağın tarihinden sonra dava açma bakımından öngörülen süre işlemeye başlar; tutanağın taraflara geç ulaşması hak kaybına yol açabilir. Bu nedenle arabuluculuk dosyasının durumu elektronik ortamdan düzenli takip edilmeli, adres ve iletişim bilgileri başvuruda eksiksiz verilmelidir.
Talebin Ölçülebilir Kurulması
- Maddi zarar kalemleri belge bazında ayrıştırılır.
- Kazanç kaybı iddiası dönemsel karşılaştırmayla desteklenir.
- Manevi tazminat talebi olayın niteliği ve etkileri üzerinden gerekçelendirilir.
- Faiz başlangıç tarihi ve türü açıkça belirtilir.
- Belirsiz alacak ya da kısmi dava tercihi bilinçli olarak yapılır.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; olayın gerçekleşme biçimi, tarafların sıfatı ve zararın türü hem zamanaşımını hem izlenecek usulü değiştirebilir. Başvuru öncesinde dosyaya özgü hukuki görüş alınması önerilir.