Tazminat uyuşmazlıklarında dosyanın zayıf halkası genellikle zararın varlığı değil, zararın miktarının ve nedensellik bağının belgelenebilirliğidir. Bu rehber TBK, HMK ve TKHK ekseninde tazminat taleplerinde delil yapısını, özellikle ihtar ve tebligat zincirindeki gecikmenin doğurduğu sonuçları inceler.
Önce Hukuki Sebep, Sonra Delil
Talebin sözleşmeye aykırılığa mı yoksa haksız fiile mi dayandığı, ispat yükünü ve zamanaşımı hesabını doğrudan değiştirir. Sözleşmesel sorumlulukta borçlunun kusursuzluğunu ispatlaması beklenirken, haksız fiilde kusurun ve nedenselliğin ortaya konması davacıya düşer. Aynı olayın her iki temele de dayandırılabildiği hâllerde, dilekçede kademeli bir kurgu tercih edilmelidir.
Zararı Kalemlere Ayırmak
Toplu bir rakam yerine kalem kalem gösterilen zarar, bilirkişi incelemesinde daha yüksek oranda karşılık bulur:
- Fiilî zarar: fatura, dekont, onarım bedeli, ikame masrafı
- Yoksun kalınan kâr: sözleşme öncesi ve sonrası ciro karşılaştırması
- Giderilmesi süregelen zarar: devam eden masrafların dönemsel dökümü
- Manevi tazminat iddiası varsa dayandığı somut olgular
İhtarname ve Temerrüdün Tarihi
Faizin başlangıcı ve temerrüt anı, çoğu dosyada ihtarnamenin karşı tarafa ulaştığı tarihe bağlanır. Tebligatın gecikmesi ya da eski adrese yapılması, temerrüt tarihinin ileri alınmasına ve faiz kaleminin ciddi biçimde eksilmesine yol açar. Karşı tarafın adres bilgisi güncel değilse, ihtar öncesinde ticaret sicili veya resmî kayıtlardan adres teyidi yapılması, sonradan çıkacak usulsüz tebligat itirazını baştan zayıflatır.
Elektronik Yazışmanın Delil Değeri
Sözleşme görüşmeleri, teslim gecikmeleri ve ayıp bildirimleri çoğunlukla elektronik ortamda kalır. Bu yazışmaların ekran görüntüsü olarak sunulması yeterli olmayabilir; içeriğin bütünlüğünü gösteren kayıtlar, gönderim ve alma zamanı ile taraf bilgisi birlikte sunulmalıdır. Tüketici işlemlerinde ise satıcının bilgilendirme yükümlülüğünü yerine getirdiğini ispatlaması beklenir; bu nedenle tüketici tarafında delil eksikliği çoğu zaman aşılabilir bir sorundur.
Karşı Delile Karşı Hazırlık
Tazminat dosyalarında savunma genellikle müterafik kusur, zararın azaltılması yükümlülüğünün ihlali veya zamanaşımı üzerinden kurulur. Bu üç başlığa cevap verecek belgelerin dilekçe aşamasında değil, delil listesi kesinleşmeden önce hazır edilmesi gerekir. Sonradan sunulan belgeler için usulün öngördüğü istisnalar dar yorumlanmaktadır.
Bu metin yol gösterici bir çerçeve sunar; sözleşme metninizin özel hükümleri ve olayın gelişim sırası sonucu değiştirebileceğinden, talep ve süre hesabını bir hukukçuyla birlikte gözden geçirmeniz önerilir.