Sözleşmeden doğan tazminat taleplerinde uyuşmazlık nadiren metnin varlığı üzerinedir; asıl tartışma metnin ne anlama geldiği üzerinde yürür. Bu nedenle dosya hazırlığı, sözleşmenin lafzı ile tarafların fiilî davranışı arasındaki bağı gösterecek biçimde kurulmalıdır.
Yorumun Dayanacağı Malzeme
TBK, sözleşmenin yorumunda tarafların gerçek ve ortak iradesinin esas alınmasını öngörür. Bu iradeyi gösteren malzeme yalnızca imzalı metin değildir. Teklif ve karşı teklif yazışmaları, toplantı notları, sipariş formları, teknik şartname ve uygulamada tarafların yıllarca sürdürdüğü davranış biçimi de yorum malzemesidir. Sözleşmenin ekleriyle ana metin arasında çelişki varsa, hangi belgenin öncelikli olduğuna dair hüküm ayrıca gösterilmelidir.
- Yazışmalar tarih sırasına konularak sözleşme maddeleriyle eşleştirilir.
- Sonradan yapılan değişiklikler, hangi tarihte ve kimin onayıyla yapıldığı belirtilerek sunulur.
- Genel işlem koşulu niteliğindeki hükümler ayrıca değerlendirilir.
Temerrüt ve İhtarın Tarih Değeri
Tazminat talebinin doğduğu an, çoğu dosyada ihtarın ulaştığı tarihle belirlenir. İhtarnamenin içeriği kadar tebliğ mazbatasının düzenlenme biçimi de önemlidir; muhatabın adresinde bulunmaması, evrakın komşuya bırakılması veya elektronik tebligat adresinin izlenmemesi tebligatın geçerliliği ve öğrenme tarihi bakımından tartışma doğurur. Tebligat gecikmesi yalnızca faiz başlangıcını değil, bazı hâllerde talebin dayanağını da etkiler. Bu nedenle gönderim, teslim ve iade kayıtları eksiksiz saklanmalıdır.
Zarar Kalemlerinin Hesaplanabilir Yazılması
Tazminat talebi tek bir toplam rakam olarak sunulduğunda, yargılama sırasında kalemlerin gerekçesi zayıf kalır. Doğrudan zarar, yapılan giderler ve mahrum kalınan kazanç ayrı ayrı gösterilmeli; her kalemin dayanağı belge ile eşleştirilmelidir. Hesap tekniği gerektiren durumlarda bilirkişi incelemesine esas olacak veri seti önceden hazırlanmalıdır.
Tüketici İlişkisi Varsa Değişen Çerçeve
Sözleşmenin bir tarafı tüketici ise TKHK kapsamındaki koruyucu hükümler devreye girer; haksız şart denetimi ve başvurulacak merci bakımından ayrı bir değerlendirme yapılması gerekir. Ticari ilişki ile tüketici ilişkisinin ayrımı, dosyanın hangi usule tabi olacağını doğrudan belirler.
Dilekçe Öncesi Son Kontrol
- Sözleşmenin tüm sürümleri ve ekleri tek bir dosyada birleştirilir.
- İhtar, cevap ve ödeme tarihleri kronolojik çizelgeye dökülür.
- HMK çerçevesinde ileri sürülecek deliller, iddia başlıklarıyla eşleştirilerek listelenir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır. Sözleşme metinleri kısa farklarla çok farklı sonuçlar doğurabildiğinden, talep oluşturmadan önce belgelerin bir hukukçu tarafından incelenmesi önerilir.