Ayıplı ifadan doğan uyuşmazlıklarda dosyanın kaderini çoğu zaman ayıbın varlığı değil, ayıbın ne zaman ve nasıl bildirildiği belirler. TBK, HMK ve TKHK ekseninde bu yazı, tazminat hesabının delil temelini ele alır.
Hangi hakkı seçtiğiniz hesabı değiştirir
Ayıplı ifada alıcının önünde birden fazla seçimlik hak bulunur: sözleşmeden dönme, bedelden indirim, ayıpsız misliyle değişim ve onarım. Hesap yöntemi seçilen hakka göre farklılaşır. Bedelden indirimde ayıplı ve ayıpsız değer arasındaki oran esas alınırken, dönmede iade ve masraf kalemleri öne çıkar. Bu nedenle talep, hesap yapılmadan önce netleştirilmelidir.
Muayene ve ihbarın kaydı
Teslimden sonra makul sürede muayene ve tespit edilen ayıbın bildirilmesi beklenir. Bildirimin sözlü yapılması ispat açısından zayıftır; noter ihtarnamesi, kayıtlı elektronik posta veya en azından tarih ve içerik gösterebilen bir yazışma tercih edilmelidir. İhbarda ayıbın niteliği somut olarak tarif edilmelidir, çünkü sonradan ileri sürülen farklı bir kusur için ihbar yapılmamış sayılabilir.
Gizli ayıp ve ağır kusur
Muayeneyle fark edilemeyecek bir ayıp sonradan ortaya çıkarsa, bildirim yükümlülüğü o anda doğar. Satıcının ayıbı bilerek gizlemesi hâlinde ise, kısa bildirim ve zamanaşımı sürelerine dayanması beklenemez. Bu iddia ileri sürülecekse gizlemeye ilişkin somut emare gösterilmelidir.
Zararı kalem kalem kurmak
- Bedel ve ödeme belgeleri: fatura, dekont, sözleşme
- Doğrudan giderler: nakliye, montaj, sökme ve yeniden kurma masrafları
- Giderim maliyeti: onarım teklifi veya yapılmış onarımın faturası
- Dolaylı zarar: kullanılamamadan doğan kayıp, ancak nedensellik bağıyla desteklenmelidir
Bilirkişi incelemesine hazırlık
Ayıbın niteliği teknikse rapor belirleyici olur. Malın incelemeye elverişli hâlde korunması, mümkünse dava öncesinde delil tespiti yaptırılması ve tamir sırasında değişen parçaların saklanması, sonradan telafisi olmayan eksikleri önler.
Tebligat gecikmesi ve süreler
İhtarnamenin karşı tarafa ulaşmaması ya da geç ulaşması, hem temerrüt anını hem de zamanaşımı savunmasını etkiler. Bu yüzden tebliğ şerhi, adres araştırması ve iade edilen tebligatların akıbeti ayrı bir dosyada izlenmelidir.
Burada anlatılanlar genel çerçevedir; sözleşme hükümleri ve tarafların sıfatı sonucu değiştirebilir. Talep göndermeden önce metninizi bir hukukçuya kontrol ettirmeniz uygun olur.