Sözleşmeden doğan uyuşmazlıklarda ayıp iddiası çoğu zaman haklı olduğu halde kaybedilir; çünkü ayıbın varlığı kadar ne zaman fark edildiği ve karşı tarafa nasıl bildirildiği de ispat konusudur. TBK, HMK ve tüketici ilişkilerinde TKHK ekseninde yürüyen bu süreçte delil, ürünün kusurunu göstermekten ibaret değildir; zamanı ve iletişimi de belgelemek gerekir.
Ayıp Türü Delil Planını Değiştirir
Açık ayıp, gözden geçirme sırasında fark edilebilecek kusurdur ve makul sürede bildirilmesi beklenir. Gizli ayıp sonradan ortaya çıkar; burada kritik nokta ayıbın ortaya çıktığı anın belgelenmesidir. Ağır kusur veya ayıbın kasten gizlenmesi hallerinde ise satıcının süre savunması zayıflar. Dosya kurulurken önce hangi tipte olduğuna karar verilmeli, delil listesi buna göre yazılmalıdır.
Muayene ve İhbarın Belgelenmesi
Teslim tutanağı, kargo teslim kaydı, kurulum raporu, ilk arıza bildirimi ve servis kayıtları zaman çizgisinin taşıyıcılarıdır. Telefonla yapılan bildirimler pratikte en zayıf halkadır; aynı içeriğin yazılı kanaldan tekrarlanması ispat gücünü belirgin biçimde artırır. Bildirimde kusurun ne olduğu, hangi tarihte fark edildiği ve hangi talebin ileri sürüldüğü açıkça yazılmalıdır. Seçimlik hakların hangisinin kullanıldığı belirsiz bırakıldığında, sonraki aşamada talep değişikliği tartışması doğar.
Tebligat Gecikmesi Sözleşme Dosyasını Nasıl Zayıflatır
İhtarname ve ihbarların muhataba ulaşma tarihi, sürelerin başlangıcı ve temerrüdün doğumu bakımından belirleyicidir. Eski ticari adrese ya da sözleşmede yazılı olmayan bir adrese gönderim yapılması, tebliğin geçersiz sayılması veya tarihinin tartışmalı hale gelmesi sonucunu doğurabilir. Bu risk sözleşme aşamasında yönetilir: bildirim adresi, bildirim kanalı ve adres değişikliğinin nasıl bildirileceği metne yazılmalıdır. Gönderilen her ihtarın tebliğ parçası, içeriğiyle birlikte aynı dosyada saklanmalıdır.
Teknik İnceleme ve Karşı Delil
- Ürün veya iş, mümkün olduğunca değiştirilmeden korunur; onarım yapılacaksa öncesi kayıt altına alınır.
- Kusurun niteliği teknik inceleme gerektiriyorsa delil tespiti seçeneği erken değerlendirilir.
- Uzman görüşü alınacaksa, incelenecek soru başlıkları önceden yazılı olarak belirlenir.
- Zarar kalemleri onarım, değer kaybı ve kullanım kaybı olarak ayrıştırılır ve belgeye bağlanır.
- Karşı tarafın kullanım hatası savunmasına karşı, kullanım koşullarını gösteren kayıtlar hazırlanır.
Talebin Ölçülebilir Yazılması
Bedel indirimi, onarım, ayıpsız misliyle değişim veya sözleşmeden dönme taleplerinin her biri farklı hesap ve farklı delil gerektirir. Talep tutarının nasıl hesaplandığı gösterilmediğinde, haklı bulunan bir iddia bile eksik karşılanabilir. Hesap yöntemi dilekçede kalem kalem açıklanmalıdır.
Yukarıdaki değerlendirmeler genel çerçeve sunar. Sözleşmenin kendi hükümleri, tarafların tacir olup olmaması ve ürünün niteliği sonucu değiştirebileceğinden, somut ihtilafta profesyonel destek alınması yerinde olacaktır.