Haksız fiilden doğan tazminat taleplerinde dosyanın gücü, olayın hemen ardından toplanan kayıtlarda gizlidir. TBK ekseninde yürüyen bu uyuşmazlıklarda kusur, zarar ve illiyet bağı davacı tarafından ortaya konmalıdır; zaman geçtikçe bu üç unsurun kanıtı hızla zayıflar.
İlk Kırk Sekiz Saatte Yapılacaklar
Olay yerine ilişkin görüntü kayıtları çoğu sistemde kısa sürede otomatik olarak silinir. Bu nedenle kamera kaydının muhafazası talebi, tanık kimliklerinin not edilmesi, tespit tutanağı düzenlettirilmesi ve varsa sağlık raporunun alınması ilk günlerde tamamlanmalıdır. Sonradan yapılan başvurular "kayıt bulunmuyor" cevabıyla karşılaşır.
İhbar ve İhtar: Yalnızca Nezaket Değil, Hukuki Sonuç
Karşı tarafa yapılan ihtar, temerrüt tarihini belirlemesi ve faiz başlangıcını sabitlemesi bakımından değerlidir. İhtarda talebin konusu, dayanağı ve verilen süre açıkça yazılmalı; noter aracılığıyla gönderim tercih edilmelidir. Sözleşmesel bir ilişki de varsa ihbar yükümlülüğünün sözleşmede öngörülen şekle uygun yapılması gerekir.
Zamanaşımını İki Katmanlı Okumak
Haksız fiilde zamanaşımı, zararın ve failin öğrenildiği tarihten itibaren iki yıl, her hâlde fiilin gerçekleşmesinden itibaren on yıl olarak düzenlenmiştir. Fiil aynı zamanda bir suç oluşturuyorsa ceza zamanaşımının daha uzun olduğu hallerde o süre uygulanır. Bu nedenle dosyada şu hususlar ayrıca not edilmelidir:
- Zararın hangi belgeyle ve hangi tarihte öğrenildiği
- Failin kimliğinin kesinleştiği an ve buna dair kayıt
- Ceza soruşturması varsa dosya numarası ve akıbeti
- İhtarın tebliğ tarihini gösteren noter şerhi
Tebligat Gecikmesi Faiz ve Süreyi Birlikte Etkiler
İhtarın muhataba ulaşmadığı veya geç ulaştığı durumlarda temerrüdün başlangıcı tartışmalı hale gelir; bu da hesaplanan faiz kaleminin düşmesine yol açabilir. Muhatabın adresinin güncel olup olmadığının önceden kontrol edilmesi, bu riski büyük ölçüde azaltır.
Tüketici İşlemi Boyutu Varsa Ayrı Değerlendirin
Zarar bir mal veya hizmet ilişkisinden doğuyorsa TKHK kapsamındaki yollar ile genel tazminat yolu arasındaki tercih baştan yapılmalıdır. Yanlış merciye yapılan başvuru, süre içinde yapılmış olsa bile amacına ulaşmaz.
Buradaki açıklamalar yol gösterici genel bilgidir; olayın türü, tarafların sıfatı ve zararın kapsamı sonucu değiştirir. Delillerin kaybolma hızı düşünüldüğünde, olayın hemen ardından hukuki destek almak en pratik korunma yoludur.