Sözleşmeden doğan uyuşmazlıklarda dava, çoğu zaman haklılıkla değil belgeyle kazanılır. TBK, HMK ve TKHK çerçevesinde yürüyen dosyalarda ihlalin varlığı kadar, ihlalin hangi tarihte doğduğu ve karşı tarafa nasıl bildirildiği de ispat konusudur. Aşağıdaki çerçeve, ticari ve bireysel sözleşme ihtilaflarında delil üretimini ele alır.
İhlali Anına Sabitlemek
Uyuşmazlığın merkezinde çoğunlukla "edim ne zaman muaccel oldu, ne zaman yerine getirilmedi" sorusu bulunur. Bu soruya cevap veren malzeme genellikle sözleşmenin kendisi değil, çevresindeki yazışmalardır: teslim tutanağı, irsaliye, kabul e-postası, revize talebi, ödeme dekontu. Bu belgelerin tarih sırasına dizilmiş tek bir kronoloji hâline getirilmesi, hem dilekçenin omurgasını oluşturur hem de bilirkişi incelemesinde işi hızlandırır.
İhtar ve Temerrüt Kaydı
Fesih, dönme veya gecikme tazminatı taleplerinin çoğu, usulüne uygun bir ihtara dayanır. Burada kritik nokta ihtarın gönderilmesi değil, tebliğ edilmiş olmasıdır. Noter ihtarnamesinin tebliğ şerhi alınmadan dosyaya konulması, karşı tarafın "haberim olmadı" savunmasına alan açar. Elektronik yolla yapılan bildirimlerde ise sözleşmede kararlaştırılan bildirim adresi ile fiilen kullanılan adres karşılaştırılmalı, teslim kaydı saklanmalıdır.
Senetle İspat Kuralının Etkisi
Hukuk yargılamasında belirli bir değerin üzerindeki hukuki işlemlerin kural olarak belgeyle ispatlanması beklenir; tanık dinletme imkânı bu nedenle sınırlıdır. Sözleşme yazılı yapılmamışsa, karşı tarafın kendi yazışmasındaki ikrar niteliğindeki ifadeler, ödeme akışı ve teslim kayıtları öne çıkar. Ticari defterlerin ve fatura akışının incelenmesi de bu boşluğu kapatmakta kullanılan yollardandır.
Talebi Hesaplanabilir Yazmak
- Asıl alacak, gecikme kaynaklı kalem ve masraflar ayrı satırlarda gösterilir.
- Her kalemin dayandığı belge ek numarasıyla eşleştirilir.
- Faiz başlangıcı için esas alınan tarih ve nedeni açıkça yazılır.
- Belirsiz alacak veya kısmi dava tercihinin gerekçesi baştan kurulur.
- Karşı tarafın olası takas ve mahsup savunması için karşı hesap hazırlanır.
Yukarıdaki başlıklar genel bilgi amaçlıdır. Sözleşme metninin kendi hükümleri, uygulanacak zamanaşımı ve bildirim şekli sonucu değiştirebileceğinden, ihtar göndermeden veya dava açmadan önce sözleşmenin bütünü üzerinden hukuki değerlendirme alınması önerilir.