Aynı olay bazen iki farklı hukuki temele oturur: taraflar arasında bir sözleşme varken zarar doğmuşsa, talep hem sözleşmeye aykırılığa hem de haksız fiile dayandırılabilir. TBK, HMK ve tüketici işlemlerinde TKHK bakımından bu tercih; zamanaşımı, ispat yükü ve görevli mahkeme sonuçlarını birden değiştirir. Yanlış nitelendirme, esasa hiç girilmeden dosyanın kaybedilmesine yol açabilir.
Nitelendirme Neyi Değiştirir?
- Zamanaşımı süresi ve sürenin başlangıç anı
- Kusurun ispat edilmesi gereken taraf
- Talep edilebilecek zarar kalemlerinin kapsamı
- Görevli ve yetkili mahkemenin belirlenmesi
Sözleşmenin Yorumunda Hangi Belgeler Konuşur?
Sözleşme metni tek başına yeterli değildir. Sözleşme öncesi yazışmalar, teklif ve sipariş formları, fatura içerikleri, tarafların yıllardır süregelen uygulaması ve ödeme alışkanlıkları, belirsiz bir hükmün nasıl anlaşılması gerektiğini gösterir. Genel işlem koşulu niteliğindeki matbu hükümler ise ayrıca denetime tabidir; müzakere edilmediği ortaya konabiliyorsa etkisi tartışılabilir.
İhtar ve Temerrüt: Tebligat Gecikmesinin Doğrudan Maliyeti
Faizin başlangıcı, dönme veya fesih hakkının doğumu ve ek süre verilmesi çoğu zaman ihtarnamenin karşı tarafa ulaştığı ana bağlanır. İhtarın tebliğ edilemeyip iade dönmesi, bu hakların hiç doğmadığı sonucunu yaratabilir. Bu nedenle sözleşmede bildirim adresi kararlaştırılmalı, tebligat parçası ve iade şerhi mutlaka saklanmalıdır.
Zararın Hesabı Nasıl Kurulur?
- Fiili zarar ile yoksun kalınan kâr ayrı kalemler hâlinde yazılır.
- Her kalem için dayanak belge (fatura, ekspertiz, onarım kaydı) eşleştirilir.
- Zararın doğduğu tarih belirlenir; faiz talebi bu tarihe göre kurulur.
- Zarar görenin zararı azaltma yükümlülüğüne ilişkin adımlar belgelenir.
Terditli Talep Kurmanın Yeri
Nitelendirme tartışmalıysa talep terditli biçimde kurulabilir: öncelikle sözleşmeye aykırılık, kabul edilmezse haksız fiil. Bu kurgu, mahkemenin farklı bir hukuki nitelendirme yapması hâlinde davanın tümden reddedilmesi riskini azaltır. Ancak her iki temel için de ayrı ayrı vakıa ve delil sunulması gerekir; tek cümlelik bir ekleme yeterli olmaz.
Bu metin bilgilendirme amacı taşır, hukuki görüş yerine geçmez. Sözleşmesel uyuşmazlıklarda tek bir kelimenin yorumu sonucu değiştirebildiğinden, dosyanızı belgeleriyle birlikte bir hukukçuya inceletmeniz faydalı olacaktır.