Ayıplı mal veya ayıplı işten doğan tazminat taleplerinde sonucu belirleyen şey çoğu zaman hesabın büyüklüğü değil, o hesabı taşıyan tarihlerdir. Teslim, muayene, ayıp ihbarı, ihtar ve dava tarihleri arasındaki boşluklar, TBK ve TKHK kapsamındaki talebin esasına girilmeden reddedilmesine yol açabilir. Bu rehber, ayıp kaynaklı tazminat hesabını bir zaman omurgasına oturtmaya ve tebligatın geç ulaşması hâlinde doğan kaybı erken görmeye odaklanır.
Tarih Omurgası: Hesabın Görünmeyen İskeleti
Ayıp dosyasında ilk yazılması gereken belge dilekçe değil, tek sayfalık bir tarih listesidir. Bu listede sözleşme kurulma tarihi, teslim tarihi, ayıbın fark edildiği tarih, satıcıya bildirim tarihi ve varsa onarım denemelerinin tarihleri yer alır. Gizli ayıp iddiası varsa, ayıbın ne zaman ve hangi olayla ortaya çıktığı ayrıca not edilmelidir; çünkü açık ayıp ile gizli ayıp arasındaki ayrım, ihbar yükümlülüğünün başlangıç anını değiştirir.
Tebligat Gecikmesi Neyi Aşındırır
İhtarnamenin muhataba geç ulaşması, temerrüdün başlangıcını ve dolayısıyla faiz işleyişini geriye değil ileriye taşır. Adres kaydı güncel olmayan bir satıcıya yapılan tebligatın iade dönmesi, uygulamada haftalarca süre kaybı yaratır. Bu nedenle ihtar gönderilirken ticaret sicilindeki ve sözleşmedeki adreslerin birlikte kullanılması, tebliğ şerhinin dosyaya konulması ve iade hâlinde derhal ikinci bir yol denenmesi gerekir.
Tazminat Kalemlerini Ölçülebilir Yazmak
- Onarım gideri: fatura, teklif veya keşif raporuyla desteklenen tutar
- Değer azalması: ayıplı hâl ile ayıpsız hâl arasındaki fark
- Kullanım kaybından doğan zarar: kesinti süresi ve günlük etkisi
- Zorunlu masraflar: nakliye, ekspertiz, yeniden montaj
- Faiz: temerrüdün doğduğu tarihe bağlanmış talep
Hesabı Delile Bağlama Sırası
- Ayıbın varlığı teknik olarak tespit edilir; gerekiyorsa delil tespiti yoluna gidilir.
- Ayıbın teslim anında mevcut olduğu, kullanım hatasından ayrıştırılarak gösterilir.
- Her zarar kalemi ayrı belgeyle eşleştirilir; belgesiz kalem talepten çıkarılır.
- Seçimlik hakların hangisinin kullanıldığı dilekçede açıkça belirtilir.
- Islah ihtimali düşünülerek talep, bilirkişi raporuna göre artırılabilir biçimde kurgulanır.
Plan Bozulduğunda
İhbarın geç yapıldığı itirazıyla karşılaşıldığında savunmanın odağı, ayıbın niteliği ve satıcının ayıbı gizleyip gizlemediği noktasına kayar. Ağır kusur veya hile iddiası ileri sürülecekse bunun somut olguya dayandırılması, yalnızca hukuki nitelendirme olarak yazılmaması gerekir. Tüketici işlemi söz konusuysa parasal sınıra göre hakem heyeti ile mahkeme arasındaki ayrım baştan doğrulanmalı, yanlış mercie yapılan başvuruyla zaman kaybedilmemelidir.
Buradaki değerlendirmeler genel nitelikte olup her ayıp dosyasının teknik ve ticari koşulları farklıdır. Sözleşme metniniz, teslim koşullarınız ve elinizdeki belgeler süre hesabını değiştirebileceğinden, işlem yapmadan önce dosyanızın bir hukukçu tarafından incelenmesi yerinde olur.