Sözleşmenin ihlal edildiği anlaşıldığında ilk refleks çoğu zaman feshi bildirmek olur. Oysa TBK sisteminde ihtarın içeriği ve zamanlaması, sonradan istenecek tazminatın kapsamını doğrudan belirler. Yanlış kurgulanmış bir ihtarname, haklı tarafı temerrüde düşen taraf hâline getirebilir. Aşağıda ihbar odaklı bir işlem sırası ele alınmaktadır.
İhtardan Önce Yapılması Gereken Nitelendirme
İhtar yazılmadan önce üç soru cevaplanmalıdır: edim ifa edilmemiş mi, geç mi ifa edilmiş, yoksa ayıplı mı ifa edilmiş? Borcun muaccel olup olmadığı, karşı edimin yerine getirilip getirilmediği ve sözleşmede kararlaştırılmış özel bir bildirim usulü bulunup bulunmadığı da tespit edilmelidir. Sözleşmede yazılı bildirim şartı varsa, e-posta veya telefon görüşmesi çoğu zaman şartı karşılamaz.
İhtarnamenin Taşıması Gereken Unsurlar
- Hangi sözleşmenin, hangi maddesinin ihlal edildiğinin somut olarak gösterilmesi
- İfa edilmesi istenen edimin miktar ve içerik olarak belirlenmesi
- Uygun bir ek süre verilmesi ve sürenin sonunda hangi hakkın kullanılacağının bildirilmesi
- Gecikme faizi, cezai şart ve zarar kalemleri bakımından hakların saklı tutulması
- Bildirimin ulaştığını kanıtlayan bir yöntemin seçilmesi
Seçimlik Hakların Kullanımında Geri Dönüşü Olmayan Nokta
Temerrüt hâlinde alacaklının önünde genel olarak aynen ifa ve gecikme tazminatı, ifadan vazgeçip zararın giderilmesi ya da sözleşmeden dönme seçenekleri bulunur. Bu tercih ihtarnamede açıkça yapılmalı; ancak yapılan seçimin sonradan değiştirilmesinin güç olduğu unutulmamalıdır. Sürekli edimli sözleşmelerde dönme yerine feshin gündeme geldiği ve sonuçlarının geriye değil ileriye etkili olduğu ayrıca göz önünde tutulmalıdır.
Uzlaşma Görüşmesi ile Dava Arasındaki Denge
Ticari nitelikteki para alacaklarında arabuluculuk dava şartı olarak öngörülmüşken, tüketici işlemlerinde TKHK kapsamındaki başvuru yolları devreye girer. Görüşme masasına oturmadan önce alacağın belgeye bağlanmış kısmı ile tartışmalı kısmı ayrılmalıdır; çünkü anlaşma metninde "tüm talepler bakımından ibra" ifadesinin yer alması, henüz gündeme gelmemiş zarar kalemlerini de kapatabilir. Anlaşma sağlanamazsa tutanağın gerekçeli tutulması, açılacak davada zamanaşımı ve faiz başlangıcı tartışmalarında işe yarar.
Zamanaşımı ve Delil Toplama Sırası
Sözleşme türüne göre farklı zamanaşımı süreleri uygulanabildiğinden, ihtar aşamasında dahi sürenin ne zaman dolacağı hesaplanmalıdır. Bu arada teslim tutanakları, irsaliyeler, cari hesap ekstreleri, yazışmalar ve varsa teknik raporlar tarih sırasına göre dizilir. Kanıtın sonradan üretilemeyeceği durumlarda delil tespiti talebi düşünülmelidir.
Burada anlatılanlar tipik durumlar üzerine kuruludur; sözleşmenin türü, tarafların sıfatı ve kararlaştırılan özel hükümler sonucu değiştirebilir. Fesih veya dönme bildirimi göndermeden önce metnin bir hukukçu tarafından kontrol edilmesi, çoğu zaman sonradan telafisi güç kayıpları önler.