Bir sözleşme ihlal edildiğinde asıl güçlük, ihlalin varlığını göstermek değil; zararın miktarını mahkemenin hesaplayabileceği biçimde ortaya koymaktır. TBK, HMK ve TKHK ekseninde tazminat talepleri, dayanağı doğru kurulmadığında yüksek yargılama gideriyle sonuçlanabilir. Aşağıda delil hazırlığı ile başvuru sırasının nasıl kurulacağı ele alınmaktadır.
Zararın Hukuki Temeli
Talep sözleşmeye aykırılığa mı, haksız fiile mi yoksa sebepsiz zenginleşmeye mi dayanıyor? Bu tercih yalnızca teorik değildir; ispat yükünü, zamanaşımını ve faizin başlangıcını doğrudan etkiler. Aynı olaydan birden fazla temel doğuyorsa, dilekçede asıl ve yedek talepler açıkça sıralanmalıdır.
İhtar ve Temerrüdün Belgelenmesi
- Edimin ne zaman ve nasıl istendiğini gösteren yazılı bildirim
- Verilen sürenin ve süre sonunda doğacak sonucun açıkça yazılması
- Tebligatın ulaştığı tarihi kanıtlayan belge
- Karşı tarafın cevaplarının değişiklik veya ikrar niteliği taşıyıp taşımadığının incelenmesi
Zarar Kalemlerinin Hesaplanabilirliği
Fiili zarar, yoksun kalınan kar ve giderilme masrafları ayrı başlıklarda gösterilmelidir. Her kalem için dayanak belge, hesaplama yöntemi ve dönemi açıkça yazıldığında bilirkişi incelemesi hızlanır. Ceza koşulu kararlaştırılmışsa, bunun zararın yerine mi geçtiği yoksa aşan zararın ayrıca istenip istenemeyeceği sözleşme metninden çıkarılmalıdır.
Belirsiz Alacak mı, Kısmi Dava mı?
Zararın miktarı dava açılırken tam olarak belirlenemiyorsa dava türünün seçimi kritik hale gelir. Yanlış tercih, harç ve faiz açısından kayıp doğurabileceği gibi dava şartı tartışması da yaratır. Ticari nitelikteki para alacaklarında dava öncesi arabuluculuğun dava şartı olduğu da unutulmamalıdır.
Sulh Seçeneğini Değerlendirmek
Karşı tarafın ödeme gücü sınırlıysa, kısa vadede tahsil edilebilir bir sulh, uzun yargılama sonunda elde edilecek yüksek bir alacaktan daha değerli olabilir. Sulh metninde hangi taleplerin kapsandığı ve hangilerinin saklı tutulduğu tek tek yazılmalı; genel ibare içeren ibra kayıtlarından kaçınılmalıdır.
Buradaki açıklamalar genel bilgi sunar; sözleşmenizin hükümleri ve ihlalin niteliği stratejiyi değiştirir. Talep tutarını netleştirmeden önce dosyanızı hukuki yönden değerlendirmeniz faydalı olacaktır.