Sözleşmeye aykırılık iddiasında dosyanın kaderini belirleyen şey, ihlalin varlığından çok zararın hesaplanabilir biçimde ortaya konulmasıdır. TBK ekseninde kurulan talep, HMK usul kurallarıyla ilerler; taraflardan biri tüketici konumundaysa TKHK hükümleri devreye girerek yetkili mercii de değiştirebilir.
Zararı Kalemlere Ayırmak
Toplu bir rakam yazmak, itiraza en açık yöntemdir. Talebin her kalemi ayrı gerekçeye ve ayrı belgeye dayanmalıdır:
- Fiilen yapılan ve belgelenebilen giderler.
- İfa edilmeyen edim nedeniyle karşılanan ikame maliyet.
- Sözleşmede kararlaştırılmışsa cezai şart tutarı.
- Gecikme nedeniyle doğan ve nedensellik bağı kurulabilen kayıplar.
İhtarın Stratejik Değeri
Birçok dosyada dava açılmadan önce çekilen ihtarname, sonradan tazminatın başlangıç tarihini belirleyen belge hâline gelir. İhtarda hangi edimin ne zamana kadar isteneceği açıkça yazılmalı, muğlak ifadeler kullanılmamalıdır. Karşı tarafın ihtara verdiği yanıt da dosyanın en değerli delillerinden biri olabilir; bu nedenle yazışmalar dağınık bırakılmamalıdır.
Sulh Görüşmesi ile Dava Arasında Karar
Ticari ilişkilerin sürdüğü dosyalarda sulh, çoğu zaman rakamsal sonuçtan daha değerlidir. Ancak sulh görüşmesinin uzaması iki risk yaratır: alacağın zamanaşımına yaklaşması ve karşı tarafın mal varlığını elden çıkarma ihtimali. Bu nedenle görüşmeye başlarken bir bitiş tarihi belirlenmeli, o tarihe kadar dava dilekçesi ve ihtiyati tedbir talebi hazır hâle getirilmelidir.
Sulh Metninde Nelere Dikkat Edilmeli
Anlaşma metninde yalnızca ödenecek tutar değil; ödeme takvimi, aksama hâlinde muacceliyet ve tarafların birbirini ibra edip etmediği açık yazılmalıdır. Kapsamı belirsiz bir ibra beyanı, sonradan fark edilen zarar kalemleri için dava yolunu kapatabilir.
Karşı Tarafın İtirazına Hazırlık
Karşı taraf genellikle üç noktadan itiraz eder: ihlalin kendisine yüklenemeyeceği, zararın abartıldığı ve alacağın süresinde istenmediği. Dilekçe yazılırken bu üç itirazın yanıtı baştan kurgulanmalı, özellikle hesap tablosunun her satırının bir belgeye bağlanması sağlanmalıdır. Hesabın teknik yönü ağır basıyorsa, uzman görüşünün hangi aşamada sunulacağı da planlanmalıdır.
Yukarıdakiler genel nitelikte bilgilerdir; sözleşmenin türü, tarafların sıfatı ve uygulanacak hükümler dosyadan dosyaya değişir. Talep miktarı önemli boyuttaysa, dilekçe verilmeden önce hesabın hukuki denetimden geçirilmesi tavsiye edilir.