Haksız fiilden doğan tazminat taleplerinde tarafların ilk sorusu genellikle doğrudan dava açılıp açılamayacağıdır. TBK’nın haksız fiil hükümleri talebin esasını belirlerken, HMK ve arabuluculuk mevzuatı bu talebin hangi kapıdan gireceğini belirler. Bu rehber, arabuluculuk aşamasında yapılacak başvuru ve itiraz adımlarını; anlaşma ile dava arasındaki tercihin yanlış zamanda yapılmasının doğurduğu kayıpları ele alır.
Önce Sınıflandırma: Zorunlu mu, İhtiyari mi?
Haksız fiil tazminatı tek bir usule bağlı değildir. Talep ticari nitelikte bir uyuşmazlıktan doğuyorsa ve konusu para alacağı ya da tazminat ise dava şartı olarak arabuluculuk gündeme gelir. Bunun dışında kalan talepler için taraflar ihtiyari arabuluculuğa gidebilir. Bu ayrım baştan yapılmazsa iki yönlü risk doğar: zorunlu hâlde arabulucuya gitmeden açılan dava usulden reddedilir; ihtiyari hâlde ise gereksiz bekleme zamanaşımı hesabını sıkıştırır.
Başvuru Formunu Doldururken Kritik Alanlar
- Karşı tarafın doğru ve güncel adresi; tüzel kişilerde ticaret sicilindeki unvan
- Zarar kalemlerinin ayrıştırılması: maddi zarar, yoksun kalınan kâr, manevi talep
- Fiil tarihi ile zararın öğrenildiği tarihin ayrı ayrı gösterilmesi
- Birden çok sorumlu varsa hepsinin başvuruya dâhil edilmesi
Oturumda Sunulacak Delilin Ölçüsü
Arabuluculuk oturumu bir yargılama değildir; ancak karşı tarafı gerçekçi bir teklife yaklaştıran şey somut belgedir. Kaza veya olay tespit tutanağı, sağlık kayıtları, onarım faturaları, uzman değerlendirmesi ve tanık listesi özetlenerek sunulduğunda müzakere zemini güçlenir. Buna karşılık dava aşamasında kullanılacak stratejik argümanların tamamını oturumda açmak her zaman lehe değildir; oturumdaki beyanların sonraki yargılamada kullanılmasına ilişkin sınırlar bilinerek hareket edilmelidir.
Anlaşma Belgesi mi, Dava Dilekçesi mi?
Anlaşma belgesi icra edilebilirlik yönüyle güçlü bir sonuç doğurur ve süreci kısaltır. Buna karşılık zararın kapsamı henüz netleşmemişse, örneğin tedavi sürmekteyse veya kalıcı kayıp oranı belirlenmemişse, erken anlaşma bakiye talebi kapatabilir. Bu nedenle belgede hangi zarar kalemlerinin kapsandığı ve ileride ortaya çıkabilecek zararlara ilişkin hakların durumu açıkça yazılmalıdır. Son tutanak anlaşmama şeklinde düzenlendiğinde ise dava için tanınan sürenin işlemeye başladığı unutulmamalıdır.
Anlaşmama Sonrası İlk Hafta Planı
Son tutanak elde edilir edilmez dava dilekçesi taslağı, delil listesi ve harç hesabı hazırlanmalı; tutanağın dilekçe ekine konulması ihmal edilmemelidir. Talep tutarının belirlenmesi güçse belirsiz alacak yoluna gidilip gidilemeyeceği baştan tartışılmalıdır.
Yukarıdaki değerlendirmeler yol gösterici bir çerçeve sunar; olayın niteliği, zarar türü ve tarafların sıfatı usulü tamamen değiştirebileceğinden, süreci başlatmadan önce dosyanızın hukuki desteğe sunulması önerilir.