Sözleşmeden veya haksız fiilden doğan tazminat taleplerinde çoğu zaman ilk yazışma, davanın kaderini belirler. Gönderilen ihtarın içeriği faizin başlangıcını, ispat yükünün dağılımını ve karşı tarafın savunma alanını doğrudan etkiler. Bu rehber, tazminat talebinde ihtar ve itiraz adımlarını TBK ve HMK uygulaması içinde ele alır.
İhtarname Ne İşe Yarar, Ne İşe Yaramaz?
İhtarname bir dava değildir; borçluyu temerrüde düşüren, alacağı somutlaştıran ve tarafın iyiniyetini kayda geçiren bir bildirimdir. İçeriğinde alacağın dayanağı, tutarı, hesaplama biçimi ve verilen süre yer almalıdır. Alacağımı ödemenizi talep ederim şeklindeki soyut bir metin, sonradan hem faiz başlangıcını hem de talep kapsamını tartışmalı hale getirir.
Temerrüt Faizinin Başlangıcı Nerede Kilitlenir?
Ödeme günü belirli bir borçta borçlu o günün geçmesiyle temerrüde düşer; belirli değilse ihtarın tebliği belirleyici olur. Bu nedenle ihtarın tebliğ şerhli olarak saklanması, tazminat hesabının en somut dayanağıdır. Tebligat parçası kaybolduğunda faiz talebi çoğu kez dava tarihine çekilir ve alacaklı fark kadar kayba uğrar.
Karşı Tarafın İtirazına Karşı Yanıt Stratejisi
Borçlunun tipik savunmaları sınırlıdır ve her birinin karşılığı önceden hazırlanabilir:
- Borcun hiç doğmadığı iddiasına karşı: sözleşme, teslim ve ifa belgeleri
- Kısmi ödeme iddiasına karşı: banka kayıtları ve mahsup tablosu
- Ayıplı ifa iddiasına karşı: teslim tutanağı ve bildirim yazışmaları
- Zamanaşımı def'ine karşı: alacağın türüne göre süre başlangıcının belgelenmesi
Sulh Görüşmesi ile Dava Açma Kararı Arasındaki Denge
Uzlaşma görüşmesi süre kazandırmaz; aksine, uzayan yazışmalar zamanaşımı riskini büyütür. Görüşmeye oturulacaksa iki şey baştan belirlenmelidir: görüşmenin bitiş tarihi ve o tarihe kadar dava hazırlığının tamamlanmış olması. Ayrıca sulh metninde tüm talepler ibaresinin kapsamı dikkatle yazılmalıdır; geniş bir ibra ifadesi, henüz farkına varılmamış zararları da kapatabilir.
Dava Öncesi Kontrol Sırası
- Alacağın hukuki niteliğini belirleyin; sözleşmesel sorumluluk ile haksız fiil sorumluluğunun süre ve ispat rejimi farklıdır.
- Zarar kalemlerini fiili zarar, yoksun kalınan kâr ve manevi zarar olarak ayrıştırın.
- Belirsiz alacak, kısmi dava veya tam eda davası tercihini bilinçli yapın.
- Görev ve yetki kurallarını, uyuşmazlığın ticari nitelik taşıyıp taşımadığına göre kontrol edin.
- Dava şartı olarak arabuluculuk gerekip gerekmediğini talep türü üzerinden doğrulayın.
Tazminat dosyalarında en pahalı hatalar, çoğunlukla dava dilekçesinden önce yapılır. Yazışmalarınızı ve hesaplama tablonuzu hazırladıktan sonra bir hukukçuya kontrol ettirmeniz, hem faiz hem de talep kapsamı yönünden koruyucu olur. Metin genel bilgilendirme niteliğindedir.