Sözleşmeden ya da haksız fiilden doğan tazminat taleplerinde, alacağın varlığı kadar bu alacağın hangi anda ve hangi biçimde karşı tarafa bildirildiği de önemlidir. Uygulamada dosyaların önemli bölümü, esasa ilişkin bir zafiyetten değil, ihbar ve temerrüt aşamasındaki eksikliklerden kaybedilir. TBK, HMK ve tüketici ilişkilerinde TKHK bu çerçeveyi belirler.
İhbar, ihtar ve dava: üç ayrı işlev
Ayıp ihbarı, malın veya işin sözleşmeye aykırı olduğunun karşı tarafa bildirilmesidir ve seçimlik hakların korunmasına hizmet eder. Temerrüt ihtarı ise borçluyu gecikmeye düşürmek ve faiz işletebilmek için gönderilir. Dava dilekçesi ise talebi mahkemeye taşır. Bu üçü aynı belge içinde eritildiğinde hiçbiri kendi işlevini tam olarak görmez. Metin, hangi amaca hizmet ettiği açıkça anlaşılacak biçimde kurulmalıdır.
Zamanaşımı: iki farklı saat aynı anda işler
Haksız fiilden doğan tazminat istemlerinde kanun, zararın ve failin öğrenildiği tarihten itibaren işleyen bir süre ile fiilin işlendiği tarihten itibaren işleyen daha uzun bir azami süre öngörür. Sözleşmeye aykırılıktan doğan alacaklarda ise kural olarak genel zamanaşımı süresi uygulanır; ancak belirli sözleşme tipleri için özel süreler bulunur. Bu nedenle dosyanın ilk gününde yapılması gereken iş, hangi hukuki sebebe dayanıldığını ve buna bağlı sürenin başlangıç anını yazılı olarak tespit etmektir.
Zararı hesaplanabilir kılan belgeler
- Sözleşme metni, ekleri ve değişiklik protokolleri
- Fatura, irsaliye, teslim tutanağı ve kabul yazışmaları
- Onarım, ikame ve yeniden temin giderlerine ilişkin ödeme belgeleri
- Kazanç kaybı iddiasında karşılaştırmalı dönem verileri
- Manevi tazminat talebinde olayın etkisini gösteren rapor ve tanık bilgileri
- Gönderilen ihtarname ve tebliğ evrakı
Talep sonucunu ölçülebilir yazmak
Dilekçede istenen tutarın hangi kalemlerden oluştuğu gösterilmediğinde, sonradan yapılacak hesap değişiklikleri usul kurallarına takılır. Belirsiz alacak, kısmi dava ve tam eda talebi arasındaki tercih, dosyanın en başında ve bilinçli biçimde yapılmalıdır. Faizin türü ve başlangıç tarihi de talep sonucunda ayrıca belirtilmelidir; faiz talebi unutulduğunda mahkeme kendiliğinden hükmedemez.
İhtarnamede tekrarlanan kusurlar
- Borcun miktarının ve dayanağının belirsiz bırakılması
- Ödeme için makul bir süre verilmemesi
- Muhatabın unvan ve adres bilgisinin güncel olmaması
- Yalnızca elektronik posta ile gönderim yapılıp tebliğ kanıtı oluşturulmaması
- İhtarnamenin, sonradan açılacak davadaki taleple çelişen ifadeler içermesi
Bu metin genel bilgilendirme niteliğindedir. Sözleşmenin türü, tarafların sıfatı ve zararın doğuş biçimi süre hesabını tamamen değiştirebileceğinden, ihtarname göndermeden önce dosyanızı bir hukukçuyla değerlendirmeniz önerilir.