Ticari veya bireysel bir sözleşmenin ihlal edildiği neredeyse her dosyada taraflar haklılıklarından emindir; ayrışma, bu haklılığın belgeyle gösterilebilir olup olmadığında ortaya çıkar. TBK ve HMK çerçevesinde yürütülen alacak ve tazminat davalarında ispat yükü, kural olarak iddiasını ileri süren tarafın üzerindedir. Aşağıdaki liste, dava açılmadan önce bu yükün karşılanabilirliğini denetlemeye yarar.
İhlalin Anını Belgelemek
Sözleşmeye aykırılık iddiası, edimin ne zaman ve nasıl yerine getirilmediğini gösteren bir zamana bağlanmadıkça soyut kalır. Teslim tarihleri, kabul tutanakları, iş ilerleme raporları ve fatura tarihleri bu zaman çizgisini kurar. Kısmi ifa hâlinde ise hangi bölümün eksik kaldığı ayrıca somutlaştırılmalıdır; toplam üzerinden ileri sürülen genel iddialar hesaplamayı zorlaştırır.
Yazışmaların Delil Değeri
- Kurumsal e-posta trafiği: gönderen, alıcı ve tarih bilgisiyle bütün olarak sunulmalıdır
- Mesajlaşma uygulamaları: içeriğin bütünlüğü ve kesintisizliği tartışma konusu olabilir
- Sözlü mutabakatlar: sonradan yazılı olarak teyit edilmedikçe ispatı güçtür
- Ticari defter kayıtları: usulüne uygun tutulduğunda taraflar arasında önemli bir dayanak oluşturur
- Üçüncü kişilerden alınan kayıtlar: elde etme yolunun hukuka uygunluğu ayrıca denetlenmelidir
Temerrüt ve İhtar Zinciri
- Muaccel hâle gelen edim ve tarihi tespit edilir.
- Karşı tarafa yazılı ihtar gönderilir, uygun süre verilir ve tebliği belgelenir.
- Verilen süre içinde gelen cevaplar ya da sessizlik kayıt altına alınır.
- Dönme, fesih veya aynen ifa yollarından hangisinin seçildiği açık biçimde bildirilir.
- Seçilen yola göre talep kalemleri yeniden düzenlenir.
Zarar Kalemlerinin Hesaplanabilirliği
Tazminat talebinin dosyada karşılık bulması için zararın hesaplanabilir olması gerekir. Kaçırılan iş fırsatı, ikame tedarik maliyeti veya gecikme nedeniyle katlanılan giderler, dayanağını gösteren belgelerle birlikte sunulmalıdır. Belgesiz ileri sürülen kalemler, hesap raporu aşamasında dosya dışında kalır. Ayrıca senetle ispat zorunluluğuna ilişkin parasal sınırın her yıl güncellendiği ve tanıkla ispatın her uyuşmazlıkta mümkün olmadığı göz önünde tutulmalıdır.
Kısa Uyarı
Bu içerik genel bir hazırlık çerçevesi sunar; sözleşmenin türü, tarafların sıfatı ve varsa tahkim veya yetki kaydı izlenecek yolu değiştirebilir. Dava öncesinde sözleşme metninin bütün olarak incelenmesi için hukuki destek alınması uygun olur.