Bir sözleşmenin ihlali hâlinde alacaklının başvurabileceği en temel yol, uğradığı zararın tazminidir. Ancak tarafların yükümlülüğü çoğu zaman metnin yorumuyla belirlenir. Bu rehber, TBK ekseninde tazminat talebi ile sözleşme yorumunun ilişkisini ele alır.
Sözleşmenin Gerçek İradeye Göre Yorumu
Uyuşmazlıkta öncelikle tarafların sözleşmeyle neyi amaçladığı araştırılır. Lafza takılıp kalmak yerine, tarafların ortak ve gerçek iradesi esas alınır. Sözleşme öncesi yazışmalar, teamüller ve edimlerin fiilen nasıl yerine getirildiği, yorumda önemli birer ipucudur.
Tazminatın Koşulları
Sözleşmeye aykırılıktan doğan tazminatta; aykırılık, zarar, illiyet bağı ve kusur unsurları birlikte değerlendirilir. Borçlu, kusuru bulunmadığını ispatlayarak sorumluluktan kurtulabilir. Zararın kapsamı, fiili zarar ile yoksun kalınan kazancı içerebilir.
Talep Kalemlerinin Kurgusu
- Aykırılığı ortaya koyan sözleşme ve ekleri
- Zararı belgeleyen fatura, dekont ve raporlar
- Temerrüde düşürme (ihtar) belgeleri
- Varsa cezai şart ve sınırlama kayıtları
Sözleşmede cezai şart öngörülmüşse, bu kaydın talep edilen tazminatla ilişkisi ayrıca değerlendirilir. Aşırı cezai şartın uyarlanması gündeme gelebilir.
Zamanaşımı ve Temerrüt
Tazminat taleplerinde zamanaşımı süresinin doğru hesaplanması gerekir; sürenin başlangıç anı, sözleşme türüne göre değişebilir. Borçlunun temerrüde düşürülmesi ise faiz ve gecikme zararı bakımından belirleyicidir. İhtar tarihleri ve ifa tarihleri aynı çizelgede izlenmelidir.
Her sözleşme uyuşmazlığı, metnin diline ve tarafların davranışına göre farklı sonuç verir. Talebinizi doğru kurgulamak için somut olayınıza ilişkin profesyonel değerlendirme almanız yerinde olur.