Sözleşmeden veya haksız fiilden doğan tazminat taleplerinde davanın seyri, çoğu kez hesabın nasıl kurulduğuna bağlıdır. TBK ve HMK hükümleri ile tüketici ilişkilerinde TKHK düzeni birlikte işlediğinden, aynı olay farklı hesap yöntemleriyle çok farklı sonuçlar verebilir. Bu rehber, tazminat hesabını talep türü ve faiz ekseninde ele alır.
Zararı Kalem Kalem Ayırmak
Tazminat talebi tek bir toplam rakamla ifade edildiğinde, karşı tarafın itirazı da toplam üzerinden yapılır ve tartışma dağılır. Bunun yerine zarar kalemleri ayrıştırılmalıdır: fiili zarar, yoksun kalınan kâr, gideri karşılanan masraflar ve varsa manevi tazminat ayrı başlıklarda gösterilir. Her kalemin yanına dayanak belge numarası yazılması, bilirkişi incelemesinde raporun talep yapısına uygun düzenlenmesini kolaylaştırır.
Temerrüt ve İhtarın Tebliği
Faiz başlangıcı, çoğu sözleşmesel alacakta borçlunun temerrüde düşürülmesine bağlıdır. Bu nedenle ihtarnamenin içeriği kadar tebliğ tarihi de belgelenmelidir. İhtarda alacağın tutarı, dayanağı ve verilen sürenin açıkça gösterilmesi gerekir. Tebligatın gecikmesi ya da eski adrese yapılması hâlinde temerrüt tarihi tartışmalı hâle gelir ve talep edilen faizin bir kısmı reddedilebilir. Haksız fiilden doğan taleplerde ise faiz başlangıcının farklı bir ana bağlandığı gözden kaçırılmamalıdır.
Talep Türünü Bilinçli Seçmek
Alacağın miktarı dava açılırken tam olarak belirlenemiyorsa, davanın türü buna göre seçilmelidir. Uygulamada karşılaşılan seçenekler şunlardır:
- Miktarı baştan belirlenebilen alacaklar için tam eda davası.
- Miktarın yargılama sırasında netleşeceği hâllerde belirsiz alacak davası.
- Alacağın bir bölümünün talep edildiği kısmi dava ve saklı tutulan bakiye.
- Hukuki ilişkinin varlığının tespiti gereken hâllerde tespit talebi.
Yanlış tür seçimi, yalnızca harç ve vekâlet ücreti bakımından değil, zamanaşımının kesildiği kapsam bakımından da sonuç doğurur.
Zamanaşımı Savunmasına Hazırlıklı Olmak
Sözleşme türüne göre farklı zamanaşımı süreleri uygulandığından, dava açılmadan önce ilişkinin hukuki niteliği belirlenmelidir. Zamanaşımının kesilmesine yol açan işlemler, özellikle borçlunun borcu ikrar ettiğini gösteren yazışmalar ve kısmi ödemeler, dosyada ayrı bir ek olarak toplanmalıdır. Bu belgeler, karşı tarafın zamanaşımı savunmasına verilecek cevabın omurgasını oluşturur.
Bilirkişi Raporuna Karşı Beyan Hazırlığı
- Rapor gelmeden önce kendi hesap tablonuz dosyada bulunmalıdır.
- Raporun hangi varsayıma dayandığı tespit edilerek, varsayım farkı açıkça gösterilmelidir.
- Hesaplama hatası ile yöntem hatası ayrı ayrı itiraz konusu yapılmalıdır.
- Gerekiyorsa ek rapor ya da yeni heyetten rapor talebi gerekçelendirilmelidir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve somut bir hesap raporunun yerine geçmez. Tazminat taleplerinde küçük bir tarih farkı bile sonucu değiştirebildiğinden, dava açılmadan önce belgelerin hukuki değerlendirmeden geçirilmesi yerinde olur.