Teslimden sonra ortaya çıkan ayıpta ilk tartışma çoğu zaman ihbarın süresinde yapılıp yapılmadığıdır. Oysa aynı olay, alıcının sıfatına göre TBK, TKHK ve usul bakımından HMK çerçevesinde farklı sonuçlar doğurur. İhbarı doğru zamanda yapmak kadar, uyuşmazlığı doğru mercie taşımak da belirleyicidir.
İhbarın Hukuki İşlevi
İhbar, ayıbın varlığını karşı tarafa bildirerek seçimlik hakların kullanılabilmesini sağlar. Genel satış hükümlerinde alıcının satılanı gözden geçirmesi ve ayıbı bildirmesi beklenir; sonradan ortaya çıkan gizli ayıplar bakımından ise ölçüt, ayıbın öğrenildiği an olur. Satıcının ayıbı bilerek gizlediği hâllerde süre savunmasının dinlenmemesi ayrıca değerlendirilir.
Alıcının Sıfatı Mercii Değiştiriyor
Alıcı tüketici konumundaysa tüketici mevzuatının koruyucu hükümleri devreye girer ve uyuşmazlık, her yıl yeniden belirlenen parasal sınıra göre tüketici hakem heyeti veya tüketici mahkemesi önünde görülür. İki tacir arasındaki satımda ise dosya ticari dava niteliği taşır; konusu para alacağı olan taleplerde arabuluculuk aşamasının dava şartı olup olmadığı baştan kontrol edilmelidir.
Yetki: Nerede Dava Açılacak
- Genel kural uyarınca davalının yerleşim yeri mahkemesi
- Sözleşmenin ifa edildiği yer bakımından seçimlik yetki
- Tüketici uyuşmazlıklarında tüketicinin bulunduğu yerin sağladığı kolaylık
- Sözleşmedeki yetki kaydının geçerli olup olmadığının denetimi
Tebligat ve İhbar Tarihinin İspatı
Uygulamada davanın kaderi çoğu kez ihbarın tarihinde belirlenir. Telefonla yapılan bildirim ispat edilemediğinde, ayıp gerçek olsa bile talep süre yönünden karşılıksız kalabilir. Bu nedenle bildirimin noter, kayıtlı elektronik posta ya da tarihi doğrulanabilir bir kanaldan yapılması; ihtarnamenin karşı tarafa hangi tarihte ulaştığının belgelenmesi gerekir. Tebligatın gecikmesi hâlinde de bildirim anı ile teslim anı ayrı ayrı not edilmelidir.
Sonuç
Bu çerçeve genel bilgi vermek için hazırlanmıştır. Malın niteliği, sözleşme metni ve tarafların sıfatı sonucu değiştirdiğinden, ihbar ve dava kurgusunun somut belgeler görülerek oluşturulması tavsiye edilir.