Haksız fiil dosyalarında sorumluluğun varlığı çoğu zaman tartışmasızdır; uyuşmazlık tazminat hesabı üzerinde yoğunlaşır. Talebin nasıl kurulduğu, hangi dava türünün seçildiği ve faizin hangi tarihten istendiği, kabul edilen tutarı doğrudan etkiler. TBK ve HMK çerçevesinde bu üç başlığı sırayla ele alıyoruz.
Zarar Kalemlerini Ayrıştırmak
Tek bir tutar yazmak yerine kalemleri ayırmak, hem bilirkişi incelemesini kolaylaştırır hem kısmi kabulü mümkün kılar. Bedensel zarara ilişkin dosyalarda tedavi giderleri, kazanç kaybı, çalışma gücünün azalmasından doğan kayıp ve bakım ihtiyacı ayrı kalemlerdir. Malvarlığına ilişkin dosyalarda ise onarım bedeli, değer kaybı ve kullanımdan yoksun kalma ayrı ayrı gösterilmelidir. Manevi tazminat, olayın ağırlığı ve tarafların durumu üzerinden gerekçelendirilmeli; sayısal bir formüle bağlanmaya çalışılmamalıdır.
Belirsiz Alacak mı, Kısmi Dava mı
Zararın miktarı davanın açıldığı anda tam olarak belirlenemiyorsa, HMK'nın belirsiz alacak davasına ilişkin imkânı gündeme gelir. Miktar aslında belirlenebilir durumdaysa bu yolun seçilmesi usulî bir sorun doğurur. Kısmi dava tercihi ise kalan kısım bakımından ayrı bir süre ve faiz sorunu yaratır. Bu tercih, dosyanın delil durumuna göre baştan yapılmalı; dava sürerken düzeltilmek zorunda kalınmamalıdır.
Faiz Başlangıcı ve Temerrüt
- Haksız fiilde faizin başlangıcı bakımından fiil tarihi esas alınabildiği için, talep bu yönde açıkça yazılmalıdır.
- İhtar gönderilmişse, ihtarın içeriği ve tebliğ tarihi dosyaya konulmalıdır.
- Talep edilen faiz türü dilekçede belirtilmeli; belirtilmediğinde kanuni faiz uygulanacağı gözetilmelidir.
- Islah veya ek talep hâlinde faizin hangi tarihten işleyeceği ayrıca değerlendirilmelidir.
Zamanaşımı ve İhtarın Tebliği
Haksız fiilden doğan talepler, zararın ve failin öğrenilmesine bağlı süre ile fiilin işlendiği tarihe bağlı süre arasında ikili bir yapıya tabidir. Fiil aynı zamanda bir suç oluşturuyorsa, ceza zamanaşımının etkisi ayrıca değerlendirilir. Bu alanda tebligat gecikmesi doğrudan hesabı etkiler: ihtarın karşı tarafa ulaşmaması, temerrüdün ve dolayısıyla faizin daha geç başlaması sonucunu doğurabilir. Bir tüketici işlemiyle bağlantılı zarar söz konusuysa TKHK kapsamındaki başvuru yollarının süresi de aynı takvimde izlenmelidir.
Tazminat dosyalarında hesabın kurulma biçimi, sorumluluğun ispatı kadar belirleyicidir. Yukarıdaki açıklamalar genel çerçeveyi verir; olayın kronolojisi ve gider belgeleriniz incelenmeden talep kurulamayacağından, dava öncesinde hukuki destek almanız uygun olur.