Sözleşmeden doğan alacaklarda zamanaşımı, 6098 sayılı TBK çerçevesinde alacak hakkının ileri sürülebilmesini süreye bağlar. Ancak sürenin ne zaman işlemeye başladığı ve sözleşmenin nasıl yorumlanacağı, çoğu uyuşmazlığın gerçek düğüm noktasıdır. Bu rehber, iki konuyu birlikte ele alır.
Zamanaşımının Başlangıç Anı
Zamanaşımı, çoğu durumda alacağın muaccel olduğu, yani istenebilir hâle geldiği anda işlemeye başlar. Bu an her zaman sözleşmenin imza tarihi değildir; taksitli, koşullu veya vadeli edimlerde başlangıç farklılaşır. Bu nedenle sürenin hesabı, önce muacceliyet anının doğru saptanmasına dayanır.
Zamanaşımının Kesilmesi ve Durması
Borçlunun borcu ikrar etmesi, kısmi ödeme yapması veya alacaklının dava ya da icra takibi başlatması gibi hâller zamanaşımını keser ve süre yeniden işlemeye başlar. Bu olguların tarihleriyle birlikte kaydedilmesi, karşı tarafın zamanaşımı def'ine karşı en güçlü yanıtı oluşturur.
- Borçlunun yazılı veya fiilî ikrarları
- Yapılan kısmi ödemeler ve tarihleri
- Gönderilen ihtarlar ve tebliğ kayıtları
- Daha önce başlatılmış takip veya dava dosyaları
Sözleşmenin Yorumunda Gerçek İrade
Sözleşme hükümleri tartışmalıysa, yorumda tarafların gerçek ve ortak iradesi esas alınır; lafzın ötesinde tarafların amacı araştırılır. Sözleşme öncesi yazışmalar, teklif metinleri ve tarafların sonraki davranışları, bu iradenin ortaya konmasında yardımcı olur.
Tüketici İşlemi Farkı
Sözleşme bir tüketici işlemiyse, TKHK kapsamındaki koruyucu hükümler devreye girebilir ve haksız şart denetimi gündeme gelir. Bu durumda, genel sözleşme yorumundan farklı olarak tüketici lehine yorum ilkesi önem kazanır.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Zamanaşımı süreleri ve sözleşme yorumu her ilişkinin somut koşullarına göre değiştiğinden, olayınıza özgü değerlendirme için hukuki destek alınması önerilir.