Sözleşmeden doğan uyuşmazlıklarda zamanaşımı, çoğu zaman esasa girilmeden sonucu belirleyen bir savunmadır. Ancak sürenin ne zaman işlemeye başladığı ve hangi olayla kesildiği, tazminat hesabıyla iç içe geçtiği için tek başına değerlendirilemez. TBK, HMK ve TKHK çerçevesinde bu yazı, itiraz adımlarını delil eksikliği riskini kapatacak biçimde ele alıyor.
Sürenin Başlangıcını Belgeyle Sabitlemek
Zamanaşımı tartışmasında ilk soru, hakkın hangi tarihte muaccel olduğudur. Bu tarih sözleşmenin kendisinden, teslim tutanağından, faturadan ya da tarafların yazışmasından çıkar. Tartışmalı hâllerde, alacağın doğduğu ana ilişkin tüm belgeler kronolojik sırayla dizilmeli ve her belgenin tarihi ayrıca gösterilmelidir.
Süreyi Kesen ve Durduran Olaylar
- Borçlunun borcu kabul anlamına gelen yazılı beyanı veya kısmi ödemesi
- Taraflar arasında yapılan yeniden yapılandırma yazışmaları
- Dava veya takip yoluyla yapılmış önceki başvurular
- Arabuluculuk sürecine ilişkin kayıtlar
Bu olayların her biri belgeyle desteklenmediğinde savunma tek taraflı beyanda kalır. Özellikle kısmi ödemelerde, ödemenin hangi alacağa mahsuben yapıldığı açıklamasının bulunması önem taşır.
Zamanaşımı Savunmasının Doğru Zamanda İleri Sürülmesi
Bu savunma kendiliğinden dikkate alınmaz; usulüne uygun ve zamanında ileri sürülmesi gerekir. Cevap dilekçesinin hazırlanmasında bu husus öncelikli kontrol maddesi olmalıdır. Savunma ileri sürülürken hangi alacak kalemi için hangi sürenin uygulandığı ayrı ayrı belirtilmelidir; farklı kalemler farklı sürelere tabi olabilir.
Tazminat Hesabını Ölçülebilir Kurmak
Talep tarafında ise hesabın açık yazılması dosyanın seyrini değiştirir. Zararın hangi kalemlerden oluştuğu, her kalem için dayanak belge, faiz başlangıç tarihi ve varsa müterafik kusur indirimi ayrı satırlarda gösterilmelidir. Hesabın toplu bir rakam olarak sunulması, bilirkişi incelemesinde belirsizlik yaratır.
Islah ve Talep Artırımı İhtimalini Planlamak
Zararın tam miktarı başlangıçta bilinemiyorsa, talebin sonradan artırılabileceği bir yapı kurulmalıdır. Bunun için dava dilekçesinde fazlaya ilişkin hakların saklı tutulması ve hesaba esas belgelerin dosyaya erken sunulması gerekir; aksi hâlde artırım aşamasında zamanaşımı tartışması yeniden gündeme gelebilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; her sözleşme ilişkisinin niteliği uygulanacak süreyi değiştirebilir. Alacağınıza ilişkin belgeleri tarih sırasıyla toplayıp hukuki değerlendirme almanız en güvenli yaklaşımdır.