Hüküm kesinleşip infaz başladıktan sonra ortaya çıkan sorunlar, yargılama aşamasındaki usulden farklı bir düzene tabidir. CMK, TCK ve 5275 sayılı CGTİHK ayrı ayrı devreye girer; talebin niteliğine göre kimi zaman infaz hâkimliği, kimi zaman hükmü veren mahkeme görevlidir. Bu ayrım bilinmediğinde dilekçe doğru olsa bile yanlış kapıya bırakılmış olur.
İnfaz Hâkimliği ile Hükmü Veren Mahkemenin Ayrımı
Ceza infaz kurumunun idaresine ilişkin işlem ve faaliyetler ile hükümlü hakkında uygulanan disiplin cezaları, ziyaret ve haberleşme kısıtlamaları, nakil ve barındırma koşullarına ilişkin şikayetler infaz hâkimliğinin görev alanındadır. Buna karşılık cezanın nasıl infaz edileceğine dair tereddütler, mahsup, içtima ve hükümde yer alan hususların yorumlanmasına ilişkin talepler hükmü veren mahkemeye sunulur. Denetimli serbestlik tedbirlerinin uygulanmasına ilişkin kararlar ise ayrı bir kanalda yürür.
Şikayet Süresi Kısadır ve Kendiliğinden Dikkate Alınır
İnfaz kurumu işlemlerine karşı şikayet, işlemin öğrenildiği tarihten itibaren on beş gün gibi kısa bir süre içinde yapılır ve her hâlde işlem tarihinden itibaren işleyen bir üst süre bulunur. Bu süreler geçtikten sonra sunulan dilekçe esasa girilmeden reddedilir. Kurum içinde yapılan yazışmalar veya idareye iletilen sözlü talepler süreyi durdurmaz. Bu nedenle şikayet konusu işlemin tebliğ edildiği tarih, tebliğ tutanağı üzerinden kayıt altına alınmalıdır.
İtiraz Mercii ve Karar Sonrası Aşama
- İnfaz hâkimliği kararlarına karşı itiraz yolu açıktır; itiraz, o yerdeki ağır ceza mahkemesince incelenir.
- İtiraz süresi kararın tebliğinden itibaren işler ve kısadır; dilekçe, kararı veren hâkimliğe verilebilir.
- Hükmü veren mahkemenin infaza ilişkin kararlarına karşı da itiraz yolu bulunur.
- Aynı konuda hem hâkimliğe hem mahkemeye başvurulması, dosyaların birbirini beklemesine ve gereksiz gecikmeye yol açar.
Yanlış Mercie Başvurunun Somut Sonuçları
Disiplin cezasının kaldırılması talebinin hükmü veren mahkemeye, mahsup talebinin ise infaz hâkimliğine sunulması uygulamada sık rastlanan hatalardır. Bu durumda dosya görevli mercie gönderilse dahi, arada geçen sürede disiplin cezası infaz edilmiş, koşullu salıverilme değerlendirmesi olumsuz etkilenmiş olabilir. İnfaz hukukunda gecikmenin telafisi çoğu kez mümkün değildir; çünkü tedbirlerin etkisi zaman içinde tükenir.
Dilekçe Hazırlığında Dikkat Edilecekler
- Şikayete konu işlemin tarihi, türü ve tebliğ biçimi net biçimde yazılır.
- Talep, kaldırma mı değiştirme mi yoksa yeniden değerlendirme mi olduğu belirtilerek somutlaştırılır.
- Kurum kayıtları, tutanaklar ve varsa sağlık raporları dilekçeye eklenir.
- Aynı hükümlü hakkında derdest başka bir dosya varsa esas numarası bildirilir.
- Vekâlet ilişkisi varsa görüşme kayıtlarının gizliliğine ilişkin kurallar gözetilir.
Bu açıklamalar genel bilgilendirme niteliğindedir. İnfaz dosyalarında hükmün içeriği ve kurum uygulamaları sonucu doğrudan etkilediğinden, süre işlemeye devam ederken bir avukatla görüşülmesi önerilir.