Ceza yargılamasında kanun yoluna başvuru, çoğu zaman esasa ilişkin itirazlar üzerine kurulur. Oysa dosyanın kaderini belirleyen itiraz bazen görev meselesidir: hükmü kuran mahkemenin o suça bakmakla görevli olup olmadığı. Bu rehber, CMK kapsamında istinaf ve temyiz aşamasında görev ve usul kaynaklı risklerin kontrolüne ayrılmıştır.
Görev İtirazı Neden Erken Not Edilmelidir
Görev, tarafların iradesine bırakılmış bir konu değildir ve yargılamanın her aşamasında gözetilir. Ancak bu durum, itirazın geç ileri sürülmesinin bedelsiz olduğu anlamına gelmez. Geç fark edilen görev sorunu, aylar süren bir yargılamanın baştan tekrarlanması sonucunu doğurur. Kontrol edilmesi gereken başlıklar şunlardır:
- Suçun nitelendirilmesi ile bakan mahkemenin görev alanının örtüşüp örtüşmediği
- Yargılama sırasında nitelendirmenin değişip değişmediği
- Sanığın yaşı ve sıfatı nedeniyle özel bir yargılama rejiminin gerekip gerekmediği
- Birden fazla suçun birlikte görülmesinin görevi etkileyip etkilemediği
Uzlaştırma Basamağının Atlanması
CMK, belirli suçlarda uzlaştırma sürecinin işletilmesini zorunlu kılar. Bu basamağın hiç işletilmemesi ya da usulüne uygun yürütülmemesi, esasa ilişkin en güçlü itirazlardan biridir. Kanun yolu dilekçesi hazırlanırken uzlaştırmanın hangi aşamada denendiği, teklifin usulüne uygun yapılıp yapılmadığı ve nitelendirme değiştiğinde sürecin yeniden işletilip işletilmediği dosyadan tek tek doğrulanmalıdır.
Kanun Yolu Dilekçesini Ayakta Tutan Adımlar
- Gerekçeli kararın tebliğ tarihini dosya kapağına yazın; süre bu tarihten yürür.
- İtirazlarınızı usul ve esas olarak ikiye ayırın, her birine ayrı başlık verin.
- Duruşma tutanaklarındaki eksik veya çelişkili kayıtları sayfa numarasıyla gösterin.
- Lehe delillerin toplanmadığı iddiasını, hangi delilin ne amaçla istendiğini belirterek yazın.
- Ceza miktarının ve infaza etkisinin 5275 sayılı Kanun bakımından sonucunu ayrıca değerlendirin.
Başvuruyu Sürdürmek ile Dosyayı Kapatmak Arasında
Her karar için kanun yoluna gitmek mekanik bir tercih olmamalıdır. Verilen hükmün türü, denetimli serbestlik ve infaz rejimine etkisi, yargılamanın uzamasının kişi üzerindeki yükü ile birlikte değerlendirilmelidir. Uzlaştırma kapsamındaki bir suçta tarafların anlaşması, dosyanın seyrini kanun yolu itirazından daha hızlı değiştirebilir. Bu karşılaştırma yapılmadan verilen kararlar, süre ve emek kaybına yol açar.
Kapanış
Kanun yolu dilekçesi, dosyanın özetini değil zayıf noktasını göstermelidir. Buradaki açıklamalar genel niteliktedir; suçun türü, verilen hüküm ve yargılamanın aşaması izlenecek yolu değiştirir. Somut dosyanız için hukuki destek almanız gerekir.