İddianamenin kabulüyle başlayan kovuşturma evresinde görev meselesi, tarafların isteğine bırakılmış bir tercih değildir; mahkeme görevli olup olmadığını kendiliğinden gözetir. CMK, TCK ve infaz rejimini düzenleyen 5275 sayılı Kanun ekseninde yürüyen bu evrede görev tartışması, yargılamanın süresini ve savunmanın kurgusunu doğrudan etkiler.
Görevi Belirleyen Ölçüt: Nitelendirme
Hangi mahkemenin yargılama yapacağı, iddianamede sevk edilen suçun niteliğine ve kanunda öngörülen ceza aralığına göre belirlenir. Bu nedenle savunmanın nitelendirmeye ilişkin itirazı, aynı zamanda görev tartışmasının da temelini oluşturur. Fiilin daha ağır bir suça mı yoksa daha hafif bir suça mı uyduğu tartışması, dosyanın hangi mahkemede görüleceğini ve hangi usul kurallarının uygulanacağını değiştirir.
Görevsizlik Kararı Ne Zaman Verilir, Sonucu Nedir
Görevsizlik kararı yargılamanın her aşamasında verilebilir; hüküm verilinceye kadar bu değerlendirme sürer. Dosya görevli mahkemeye gönderildiğinde önceki aşamada yapılan bazı işlemler geçerliliğini korurken, delillerin yeniden değerlendirilmesi gündeme gelir. Tutuklu dosyalarda görevsizlik kararı sonrası tutukluluk durumunun yeni mahkemece incelenmesi ayrıca takip edilmelidir; bu, savunmanın gözden kaçırmaması gereken bir kontrol noktasıdır.
Savunma Açısından Pratik Kontrol Listesi
- İddianamedeki sevk maddeleri ile anlatılan fiil arasında uyum var mı?
- Birden fazla suç isnat ediliyorsa, bunlardan hangisi görevi belirliyor?
- Bağlantılı dosyaların birleştirilmesi görev değişikliği doğurur mu?
- Uzlaştırma veya seri muhakeme kapsamına giren bir isnat var mı; bu değerlendirme yapılmış mı?
- Görevsizlik halinde tutukluluk, adli kontrol ve duruşma takvimi nasıl etkilenecek?
Usule Aykırı İşlem İddiasını Zamanında Kayda Geçirmek
- Görev veya nitelendirmeye ilişkin itirazınızı duruşma tutanağına yazdırın; sözlü kalan itirazlar sonradan tartışmalı hale gelir.
- Ara kararların tebliğ tarihlerini ayrı bir takvimde tutun.
- Görevsizlik sonrası dosyanın ulaştığı mahkemeyi ve yeni esas numarasını takip edin; gecikmeler çoğu zaman bu geçiş aşamasında yaşanır.
- Önceki aşamada dinlenen tanıklar bakımından yeniden dinlenme talebinizi gerekçelendirerek sunun.
Kovuşturma evresinde görev tartışması yalnızca teknik bir usul konusu değil, savunmanın zamanlamasını belirleyen stratejik bir başlıktır. Dosyanızdaki isnadın niteliği ve tedbirlerin durumu birlikte değerlendirilmeden atılacak adımlar zaman kaybettirebileceğinden, müdafi ile birlikte çalışmanız önerilir.