İddianamenin kabulüyle birlikte dosya, soruşturmanın yazılı mantığından duruşmanın canlı ispat düzenine geçer. CMK, TCK ve 5275 sayılı Kanun ekseninde bu aşamada belirleyici olan, delilin varlığı kadar o delile karşı hangi anda ve nasıl itiraz edildiğidir.
İddianameden Sonra İspat Zemini Nasıl Kurulur
Kovuşturmanın ilk işi, iddianamedeki her bir eylemi karşılayan delilin listelenmesidir. Sanık müdafii açısından tablo iki sütunlu olmalıdır: iddiayı taşıyan deliller ve o delilin zayıf halkası. Bu tablo çıkarılmadan yapılan savunma, dosyadaki her belgeye aynı ağırlıkta cevap vermeye çalışır ve etkisini kaybeder.
Hukuka Uygunluk ile İspat Değerini Ayırmak
İki ayrı itiraz hattı vardır ve karıştırılmamalıdır. Birincisi delilin elde ediliş biçimine ilişkindir: arama, el koyma veya iletişimin denetlenmesi kararının kapsamı ile fiilen yapılan işlemin örtüşüp örtüşmediği. İkincisi delilin içeriğine ilişkindir: tanığın olayı doğrudan görüp görmediği, dijital verinin bütünlüğünün korunup korunmadığı, teşhis işleminin usulüne uygun yapılıp yapılmadığı. Hukuka aykırı yolla elde edilen delil hükme esas alınamaz; ancak bu sonucun doğması için aykırılığın dosyada somut biçimde gösterilmesi gerekir.
Duruşma İçinde İtiraz Sırası
- Okunan her belge ve dinlenen her beyan için diyecekler soruluşunda itiraz açıkça dile getirilir.
- İtirazın hangi işleme yöneldiği, tutanağa geçecek netlikte tek cümleyle söylenir.
- Reddedilen delil toplama talepleri, gerekçesiyle birlikte tutanağa yazdırılır.
- Bilirkişi raporundaki teknik hata, rapordaki sayfa ve tespit belirtilerek karşılanır.
- Suç niteliğinin değişme ihtimalinde ek savunma hakkının kullandırılması talep edilir.
Tutanağa Geçmeyen İtirazın Akıbeti
Duruşmada söylenip tutanağa yansımayan itiraz, kanun yolu aşamasında yok hükmündedir. Bu nedenle beyanın tutanağa alınmasını istemek, savunmanın esasına ilişkin bir tercih değil, hakkın korunmasına ilişkin bir zorunluluktur. Tutanaktaki eksiklik oturum içinde fark edilirse düzeltilmesi aynı oturumda talep edilmelidir.
Kanun Yolu Dilekçesinde Usul Sakatlığını Kurmak
İstinaf ve temyiz dilekçesinde usule aykırılık iddiası soyut bırakılmamalıdır. Hangi oturumda, hangi talebin, hangi gerekçeyle reddedildiği ve bunun hükmü nasıl etkilediği zinciri kurulmalıdır. Savunma hakkının kısıtlandığı iddiası, ancak bu zincir gösterildiğinde denetlenebilir hâle gelir.
Ceza dosyalarında her eylem ve her delil kendi koşullarıyla değerlendirilir; burada anlatılanlar genel usul çerçevesidir. Yargılamanın gidişatına göre strateji belirlemek için dosyanın tamamının bir müdafi tarafından incelenmesi gerekir.