Ceza yargılamasında görev kuralları kamu düzenindendir. Taraflar aksini kararlaştıramaz, mahkeme de görevli olmadığı bir dosyayı yargılamaya devam edemez. Kovuşturma aşamasında görev tartışması genellikle iddianamenin kabulünden sonra suç vasfının değişmesiyle, ek iddianameyle ya da dosyaların birleştirilmesiyle ortaya çıkar. Doğru yönetilmediğinde hem duruşma emeği boşa gider hem de savunmanın kurduğu strateji dağılır.
Görev Tartışması Kovuşturmanın Hangi Anında Doğar
Görev, iddianamede anlatılan eylemin hukuki nitelendirmesine göre belirlenir. Ancak yargılama sırasında tanık beyanı, bilirkişi raporu veya yeni belge, eylemi ağır ceza mahkemesinin görev alanına taşıyabilir. CMK, mahkemenin görevsizliğini kovuşturma evresinin her aşamasında resen gözetmesini gerektirir; bu nedenle görev itirazı için "geç kalınan an" yoktur, fakat erken ileri sürülen itiraz gereksiz emek kaybını önler.
İtirazı Duruşmada Kayda Geçirmenin Yöntemi
Sözlü olarak dile getirilen görev itirazının tutanağa geçirilmesi, sonraki aşamada denetim konusu yapılabilmesi için belirleyicidir. İtiraz yazılı verilecekse, iddianamedeki eylem anlatımının hangi cümlesinin hangi TCK hükmüne karşılık geldiği tek tek gösterilmelidir. Soyut olarak "mahkememiz görevli değildir" denmesi, itirazın değerlendirilmesini zorlaştırır.
Görevsizlik Kararı Sonrası İzlenecek Sıra
- Karar tebliğ tarihi ve itiraz süresinin son günü dosya kapağına yazılır.
- İtiraz dilekçesinde suç vasfı, cezanın üst sınırı ve dosyadaki hangi delilin nitelendirmeyi değiştirdiği ayrı başlıklarda gösterilir.
- Aynı yer mahkemeleri arasında görev uyuşmazlığı çıkmışsa, ortak yüksek görevli mahkemenin çözüm merci olduğu dilekçede belirtilir.
- Görevsizlik nedeniyle dosya devredilecekse, tutuklu iş önceliği ve tedbirlerin akıbeti ayrıca talep edilir.
- Karara karşı itiraz reddedilirse, argüman esas hakkındaki savunmaya taşınır ve hükümle birlikte denetime konu edilir.
Usule Aykırı İşlemin Dosyaya Yansıması
- Görevsiz mahkemede alınan bazı işlemlerin yenilenmesi gerekebilir; hangi işlemin geçerliliğini koruduğu ayrı ayrı tartışılmalıdır.
- Tutukluluk ve adli kontrol kararlarının, dosya devri sırasında boşlukta kalmaması izlenmelidir.
- 5275 sayılı Kanun kapsamındaki infaz sonuçları, suç vasfına bağlı olduğundan görev tartışması infaz rejimini de etkiler.
- Devirden sonra tanıkların yeniden dinlenmesi talebi zamanında yazılmazsa, doğrudanlık ilkesine dayalı itiraz zayıflar.
Kısa Değerlendirme
Görev itirazı, tek başına bir usul refleksi değil; suç vasfı savunmasının erken ve somut biçimde ortaya konmasıdır. Buradaki bilgiler genel çerçeve sunar; dosyanızdaki iddianame içeriği ve delil durumu sonucu değiştirebileceğinden, adım atmadan önce dosyayı bir avukatla birlikte incelemeniz yerinde olur.