Cezanın kesinleşmesinden sonra ortaya çıkan uyuşmazlıklar, yargılama aşamasından tümüyle farklı bir usule tabidir. 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun infaz rejimini düzenlerken, itirazların hangi mercie ve nasıl yapılacağı CMK'nın kanun yollarına ilişkin hükümleriyle birlikte belirlenir. Bu aşamada yapılan en yaygın hata, dilekçenin hukuken doğru ancak yetkisiz bir makama verilmesidir.
Hangi İşlem, Hangi Merci?
İnfaz sürecinde birbirinden farklı karar türleri vardır. Ceza infaz kurumu idaresinin disiplin işlemleri, infaz hâkimliğinin görev alanına giren şikâyetler, koşullu salıverilme ve denetimli serbestlikle ilgili kararlar ile mahkûmiyet hükmünü veren mahkemenin infaza ilişkin kararları ayrı ayrı değerlendirilir. Dilekçenin muhatabı yanlış seçildiğinde evrak gönderilirken süre işlemeye devam eder.
Başvurudan önce netleştirilmesi gerekenler
- İtiraz edilen kararın tam olarak hangi makam tarafından verildiği
- Kararın hükümlüye tebliğ edildiği ya da tefhim edildiği tarih
- Kurum kayıtlarında yer alan işlem tarihçesi
- Ceza süresi hesabına esas alınan tutukluluk ve gözaltı günleri
- Varsa daha önce yapılmış başvuruların akıbeti
Süre Hesabının Kendisi Bir Uyuşmazlık Konusudur
İnfaz dosyalarında sıkça karşılaşılan çekişme, cezanın hangi tarihte biteceğine ilişkin hesabın hatalı yapılmasıdır. Farklı dosyalardan gelen cezaların toplanması, mahsup edilecek sürelerin eksik sayılması ya da lehe hükümlerin gözden kaçırılması hükümlünün aleyhine sonuç doğurur. Bu tür bir itirazda dilekçeye, itiraz edilen hesabın ve doğru kabul edilen hesabın yan yana gösterildiği bir döküm eklenmesi incelemeyi kolaylaştırır.
Usule Aykırı İşlemin Etkisi
Disiplin işlemlerinde savunma alınmadan karar verilmesi, tutanakların usulüne uygun düzenlenmemesi ya da kararın hükümlüye tebliğ edilmemesi, işlemi sakatlayan başlıca sebeplerdir. Bunlar dilekçede tek tek ve tarih vererek gösterilmelidir. Genel nitelikli şikâyetler, dosyadaki somut belgeye bağlanmadığı sürece incelemede karşılık bulmaz.
Ret Kararından Sonrası
İtirazın reddi hâlinde bir üst mercie başvuru imkânı bulunup bulunmadığı karar türüne göre değişir. Kararın altında gösterilen kanun yolu bilgisi yol gösterici olsa da, bu bilginin eksik ya da hatalı yazılmış olabileceği akılda tutulmalı; tereddüt hâlinde başvuru süresi içinde hareket edilmelidir. Hükümlünün kurum içinden başvuru yapması hâlinde, dilekçenin idareye teslim tarihinin kayda geçirilmesi de önemlidir.
Son Söz
Bu metin genel bilgilendirme amaçlıdır. İnfaz hukuku uygulaması hükmün niteliğine ve suç tarihine göre farklılaştığından, itiraz yoluna gitmeden önce dosyanın bir ceza hukuku uygulayıcısıyla birlikte incelenmesi yararlı olur.