İddianamenin kabulüyle başlayan kovuşturma aşamasında savunmanın önündeki soru iki katmanlıdır: dosyadaki delillerin sanık aleyhine ne ölçüde güçlü olduğu ve suç tipi elverişliyse uzlaştırma yoluna gidilip gidilmeyeceği. CMK, TCK ve 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun birlikte düşünüldüğünde, bu karar yalnızca beraat ihtimaliyle değil, olası hükmün infaz sonuçlarıyla birlikte verilmelidir.
Delil Değerlendirmesini Katmanlara Ayırmak
Dosyadaki her delil aynı ağırlıkta değildir. Savunma hazırlığında deliller şu başlıklara ayrılarak okunmalıdır: doğrudan olayı gösteren deliller, olayla dolaylı bağ kuran belirtiler ve yalnızca iddiayı destekleyen beyanlar. Beyan delillerinde tanığın olayı bizzat görüp görmediği, duyuma dayanıp dayanmadığı ve önceki ifadeleriyle çelişip çelişmediği ayrı ayrı not edilmelidir.
Delilin Hukuka Uygunluğu
- Arama ve el koyma işlemlerinin karara dayanıp dayanmadığı ve kararın kapsamı
- Dijital materyallerin imaj alınması ve yedeğinin ilgiliye verilip verilmediği
- İletişimin denetlenmesi tedbirinin kapsamı ve dosyaya giriş biçimi
- İfade alınırken müdafi hakkının hatırlatılıp hatırlatılmadığı
- Teşhis ve yüzleştirme işlemlerinin usulüne uygun yapılıp yapılmadığı
- Bilirkişi raporunun dayandığı verinin dosyadaki materyalle örtüşüp örtüşmediği
Uzlaştırma Teklifi Geldiğinde
Uzlaştırma yalnızca kanunun elverişli saydığı suçlar bakımından mümkündür; bu nedenle ilk kontrol suç tipi üzerinde yapılır. Teklifin kabulü, isnadın kabulü anlamına gelmemekle birlikte, süreç sonunda edimin yerine getirilmesiyle dosyanın kapanmasını sağlar. Buna karşılık dosyadaki delil durumu beraat yönünde belirgin biçimde güçlüyse, uzlaşmanın sağlayacağı hız, adli sicil ve kişisel sonuçlar bakımından her zaman avantajlı olmayabilir. Mağdur tarafında ise değerlendirme, tazminatın tahsil edilebilirliği ve yargılamanın süresi üzerinden yapılır.
Karar Öncesi Kontrol Adımları
- İddianamedeki nitelendirmeyi ve sevk maddelerini savunmanın kabulüyle karşılaştırın.
- Edim önerisinin içeriğini ve yerine getirilme takvimini yazılı hâle getirin.
- Uzlaşmanın sağlanmaması hâlinde beyanların dosyada nasıl değerlendirileceğini göz önünde tutun.
- Duruşmada dinletilecek tanıkları ve her birinden beklenen katkıyı listeleyin.
- Olası bir mahkûmiyette infaz ve denetimli serbestlik sonuçlarını önceden hesaplayın.
Suç tipi, delil durumu ve tarafların konumu her dosyada farklıdır; buradaki başlıklar genel bir hazırlık çerçevesi sunar. Uzlaştırma teklifine yanıt vermeden önce dosyanın tümünün müdafi ile birlikte incelenmesi, geri dönüşü olmayan sonuçları önler.